Op 31 maart, Transgender Day of Visibility (#TDOV), bracht de Belgische artiest Fallenium de nieuwe single Mermaid uit. De release valt op een moment waarop transgender personen wereldwijd steeds vaker onderwerp zijn van maatschappelijk en politiek debat — van sport tot cultuur en literatuur.
"I am dehumanized, lost in foreign waters." (Vertaald: "Ik ben ontmenselijkt, verloren in vreemde wateren.") Met die zin vat Mermaid een gevoel samen dat voor velen geen abstract idee is, maar dagelijkse realiteit. "Voor mij voelt het vaak alsof je moet leren ademen in een wereld die je bestaan ontkent," zegt Fallenium, die zelf transgender is. "Alsof je voortdurend moet bewijzen dat je bestaat."
Zie ook het interview dat Gaykrant onlangs met Fallenium had.
Persoonlijk, maar herkenbaar
Volgens de artiest vertrekt het nummer vanuit een persoonlijke ervaring, maar raakt het een bredere realiteit. "Veel transgender en non-binaire mensen ervaren hetzelfde. Vanaf het moment dat je je zichtbaar opstelt in wie je bent, wordt je sneller uitgesloten waardoor het leven vaak moeilijker wordt — sociaal én professioneel. Dat gevoel van ontmenselijking, daar gaat Mermaid over." Met zinnen als "I live but I can't breathe when my chest feels empty" vertaalt de song dat gevoel naar een filmische, emotionele sound die tegelijk kwetsbaar en universeel aanvoelt.
Een debat dat groter wordt dan kennis
De release komt op een moment waarop discussies rond transgender personen steeds prominenter worden. In de sportwereld bijvoorbeeld blijft het debat over deelname van trans vrouwen evolueren, vaak zonder eenduidige wetenschappelijke consensus. "De discussie overstijgt vaak de cijfers, de wetenschap en zelfs de groep waarover het gaat," zegt Fallenium. "En precies daar begint het te wringen. Als het echt om eerlijkheid in sport gaat, waarom hebben we het dan zo zelden over ongelijkheden in toegang, training of financiële middelen? Als het om veiligheid gaat, waarom richten we ons debat dan niet op de cijfers rond wie vrouwen daadwerkelijk schade berokkent? Op een bepaald moment moet je de kernvraag durven stellen: waar gaat dit debat écht over? Gaat het werkelijk om eerlijkheid en veiligheid — of eerder om het uitsluiten en ontmenselijken van mensen die niet passen binnen een simplistisch, zwart-wit en fundamenteel fout beeld van wat als 'normaal' en 'natuurlijk' wordt beschouwd — in stand gehouden door mensen zonder kennis en voor wie transfobie geen dealbreaker is?"
Meer dan een debat
Voor Fallenium ligt de kern niet in cijfers of beleid, maar in menselijkheid. "Het feit dat iemands bestaan nog steeds een debat is, vind ik moeilijk te begrijpen. Identiteit zou geen discussiepunt mogen zijn." Mermaid wil daarom geen aanklacht zijn, maar een uitnodiging. "Het begint met luisteren om te begrijpen, in plaats van luisteren om te reageren. Alles start met empathie."
Muziek als spiegel
Met Mermaid brengt Fallenium een nummer dat verder gaat dan muziek alleen — een reflectie op een samenleving die nog steeds zoekt naar hoe om te gaan met verschil. En misschien, suggereert de artiest, is de vraag uiteindelijk niet wie gelijk heeft — maar wat voor samenleving we willen zijn. Een samenleving die uitsluit, of een samenleving die samen zingt: "I'm a mermaid... Calling for you."
Mermaid is vanaf deze week beschikbaar op alle streamingplatformen.