Met het project A Letter Full of Love to an Unknown Person, een initiatief van Queer Work onder leiding van projectleider Sajad Salmanpour, krijgen lhbti+-vluchtelingen in Amsterdam de kans hun verhaal te delen. In een reeks workshops schrijven deelnemers brieven aan een onbekend persoon, over hun verleden, hun reis en hun zoektocht naar een plek waar ze vrij kunnen leven. Deze persoonlijke verhalen worden uiteindelijk gebundeld in een boek dat tijdens World Pride feestelijk wordt gepresenteerd. Stadsdeel Amsterdam Noord ondersteunt actief dit project. Gaykrant geeft in twee delen aandacht aan dit waardevolle project.
- Deel 1: Sajad Salmanpour, projectleider Queer Work
- Volgende week deel 2: Esther Lagendijk, stadsdeelbestuur Amsterdam Noord
- queerwork.eu: De boekpresentatie vindt plaats in Adam Toren als onderdeel van World Pride: maandag 27 juli, start om 17.00 uur.
Sajad, jij bent de initiatiefnemer van Queer Work. Kun je vertellen hoe deze organisatie is ontstaan en waarom jullie je specifiek richten op lhbti+-vluchtelingen die een nieuw leven opbouwen in Nederland?”
Queer Work is geworteld in mijn eigen levenservaring als queer vluchteling in Nederland. Een nieuw leven beginnen hier is een zeer moeilijke en vaak onzichtbare reis. Veel lhbti+-vluchtelingen komen naar Nederland als ze al volwassen zijn — vaak in de twintig of dertig. Dat betekent dat ze thuis al een deel van hun leven hadden opgebouwd: een opleiding, een carrière, sociale kringen en soms de steun van familie. Als ze hier aankomen, zelfs als ze een verblijfsstatus en ondersteuning van de overheid ontvangen, blijft er een cruciale vraag bestaan: hoe ga je verder en bouw je je leven opnieuw op vanaf nul? Onze focus op lhbti+-vluchtelingen komt voort uit het erkennen van een specifieke leemte in de ondersteuning. Het gaat niet alleen om veiligheid of juridische bescherming — het gaat om het opbouwen van een leven op de lange termijn. Lhbti+-vluchtelingen zijn hier niet tijdelijk. Ze zijn geen bezoekers of toeristen. Ze zijn hier om te blijven, en ze hebben de instrumenten, het perspectief en de ondersteuning nodig om een toekomst op te bouwen.
Queer Work vertegenwoordigt een nieuwe benadering van gemeenschapsondersteuning. In plaats van problemen voor mensen op te lossen, werken we met hen samen — schouder aan schouder. Onze focus ligt op onderwijs en werk, omdat we geloven dat integratie plaatsvindt via participatie, werk en financiële onafhankelijkheid. Voor veel vluchtelingen, met name degenen zonder familie of sterke sociale netwerken, komt het eerste echte gevoel van verbondenheid via collega's, klasgenoten en professionele omgevingen. Daarom is toegang tot werk en onderwijs zo belangrijk — niet alleen economisch, maar ook sociaal en emotioneel. Tegelijkertijd worden lhbti+-vluchtelingen geconfronteerd met wat wij een dubbele kwetsbaarheid noemen. Hun ervaringen verschillen van die van andere vluchtelingen, omdat hun reis vaak al lang voor de migratie begint. Vanaf het moment dat ze zichzelf identificeren als lhbti+, kunnen ze al in conflict zijn met hun samenleving, cultuur of familie. Hun ontheemding begint niet pas op het moment dat ze hun land verlate, die begint vaak veel eerder. Met Queer Work richten we ons ook op diversiteit op de werkvloer en vergroten we het bewustzijn over de specifieke uitdagingen waarmee lhbti+-vluchtelingen worden geconfronteerd. We willen ruimtes creëren waar ze niet alleen worden geaccepteerd, maar ook worden gestimuleerd om te groeien, bij te dragen en een duurzaam leven op te bouwen.”
2. Queer Work ondersteunt queer vluchtelingen via coaching, onderwijs en begeleiding naar werk, terwijl er ook een veilige en ondersteunende gemeenschap wordt gecreëerd.
“Ja, deze aanpak is erg belangrijk en weerspiegelt goed wat wij doen. Tegelijkertijd erkennen we dat niet iedereen in onze gemeenschap zich in dezelfde fase bevindt. Voor veel lhbti+-vluchtelingen is het nog te vroeg om direct te focussen op werk of werkgelegenheid. Sommigen bevinden zich nog in de asielprocedure, wonen in gedeelde opvang en wachten op hun verblijfsvergunning. Voor hen ligt de focus anders. We bieden workshops aan over zelfbewustzijn, persoonlijke ontwikkeling en mentale voorbereiding op het volgende hoofdstuk van hun leven. Onze huidige projecten gaan niet alleen over werk en voorbereiding, maar ook over zichtbaarheid: ruimte creëren zodat lhbti+-vluchtelingen gezien, gehoord en vertegenwoordigd worden.”
3. Het project A Letter Full of Love to an Unknown Person is een bijzonder initiatief binnen de bredere grassroots-activiteiten van Queer Work. Wat is het idee achter dit schrijfproject en waarom vond je het belangrijk om dit te starten?
“Ik zie dit project als zeer belangrijk vanuit twee verschillende perspectieven: Het eerste perspectief is dat van onze eigen gemeenschap. Schrijven in de vorm van een brief lijkt op het bijhouden van een dagboek, zoals het dagboek van Anne Frank. Als je schrijft, deel je niet alleen je verhaal met anderen, maar keer je er ook zelf naar terug. Je reflecteert, herhaalt en begrijpt je reis opnieuw. In dat proces begin je je eigen kracht te zien. Als lhbti+-vluchteling word je je meer bewust van hoe ver je bent gekomen en hoe krachtig je verhaal werkelijk is.
Het tweede perspectief is dat van de samenleving. We leven in Nederland, een internationale en diverse samenleving. Er zijn migranten, vluchtelingen en mensen met veel verschillende achtergronden. Mensen zijn vaak nieuwsgierig naar elkaar, maar als er geen toegang is tot echte en eerlijke verhalen, kunnen ze onvolledige of zelfs verkeerde informatie ontvangen.
Dit project biedt mensen met oprechte nieuwsgierigheid en goede bedoelingen de mogelijkheid om lhbti+-vluchtelingen te leren kennen via hun brieven. Deze verhalen komen rechtstreeks van de schrijvers, zonder te zijn bewerkt of gefilterd door anderen. Dit is erg belangrijk, want het houdt de stemmen authentiek en eerlijk. Op deze manier wordt het boek een brug tussen gemeenschappen. In plaats van dat instellingen of organisaties namens mensen spreken, spreken de mensen zelf. Het boek helpt de kloof te dichten tussen lhbti+-vluchtelingen en de bredere samenleving. Tegelijkertijd is dit project ook belangrijk voor onze eigen gemeenschap. Het moedigt lhbti+-vluchtelingen aan om contact te maken met de buitenwereld, om hun waardigheid, veerkracht en hoop te tonen. Het creëert ruimte om gezien te worden — niet alleen via hun strijd, maar ook via hun kracht en hun verlangen om vrij te leven en wie ze echt zijn.”
4. De deelnemers schrijven brieven tijdens vijf begeleide workshops, elk met een ander thema. Waarom hebben jullie gekozen voor de briefvorm, en wat maakt deze vorm zo krachtig voor mensen die hun verhaal willen delen?
“We hebben gekozen voor de briefvorm omdat die tegelijkertijd intimiteit en openheid in zich draagt. Ik stel het me vaak zo voor: een brief schrijven is als een bericht in een fles stoppen en die in de oceaan gooien. Je weet niet wie hem zal vinden, wanneer ze hem zullen vinden of hoe ze hem zullen begrijpen, maar je verstuurt hem toch met een intentie. Dit weerspiegelt iets diepers over kunst en verhalen vertellen. Als je iets schrijft en deelt, behoort het je niet meer volledig toe. Het wordt onderdeel van de wereld. In de sociologie wordt dit soms 'de dood van de auteur' genoemd — de betekenis van een tekst wordt gevormd door de lezer, niet alleen door de schrijver. Dit is precies de geest van dit boek. We weten niet wie deze brieven zal lezen. Het boek wordt gepresenteerd tijdens World Pride, waar mensen van over de hele wereld naartoe komen. Iemand neemt het boek misschien mee naar huis, en over tien of twintig jaar staat het ergens ver weg op een boekenplank. Iemand onbekends leest het, maakt er verbinding mee en voelt iets. Dat is waarom we de titel A Letter Full of Love to an Unknown Person hebben gekozen.
Liefde is hier de sleutel. Liefde kan bruggen bouwen. Liefde kan kloven dichten. En voor ons was het belangrijk dat deze verhalen worden gedeeld via een lens van liefde, ook als ze voortkomen uit pijn of trauma. De structuur van het project is ook belangrijk. De vijf workshops vertegenwoordigen elk een hoofdstuk van het boek:
- Hoofdstuk 1: Een brief van waar ik vandaan kom — reflecties op afkomst, identiteit en het verleden.
- Hoofdstuk 2: Degene die me in leven hield — verkenning van steunpilaren, of dat nu een persoon, geloof, innerlijke kracht of iets anders was.
- Hoofdstuk 3: Een brief aan mijn geliefde (toekomstig of huidig) — verbinding met liefde, verlangen en de mogelijkheid van intimiteit.
- Hoofdstuk 4: Een brief aan Amsterdam — reflectie op de stad als symbool van veiligheid, rechten en nieuwe beginnen voor lhbti+-vluchtelingen.
- Hoofdstuk 5: Een brief vol liefde (open thema) — een vrije ruimte voor deelnemers om te schrijven over hun leven, verleden, heden of toekomst.
Door deze hoofdstukken gaan deelnemers op een reis van zelfbewustzijn. Ze kijken terug op waar ze vandaan komen, erkennen wie hen heeft gesteund, verkennen hun relatie met liefde en reflecteren op hun huidige omgeving. De kern van dit project is het idee dat liefde en vriendelijkheid transformatief zijn. Schrijven wordt een manier om woede, trauma en pijn te verwerken — maar ook om ze te verzachten. Voor velen in onze gemeenschap was liefde niet altijd toegankelijk of veilig. Door dit proces creëren we ruimte om haar terug te claimen. Uiteindelijk gaat dit niet alleen over verhalen vertellen. Het gaat over genezing, verbinding en het creëren van een brug — tussen schrijver en lezer, tussen gemeenschappen, en binnen jezelf.”
5. De deelnemers zijn lhbti+-vluchtelingen die vaak een complexe reis achter zich hebben. Wat heb je tijdens de workshops gemerkt? Hoe reageren deelnemers? En welke ervaringen en verhalen hoop je dat dit project aan het licht brengt?
“Tijdens de workshops ontving ik veel positieve reacties van lhbti+-vluchtelingen. Tegelijkertijd was het begin voor veel deelnemers vaak moeilijk. Een veelgehoorde reactie was: 'Ik ben geen schrijver', 'Mijn Engels is niet goed genoeg' of 'In welke taal moet ik schrijven?' Vanaf het begin probeerden we deze drempel te doorbreken. We maakten duidelijk dat dit project niet gaat over een professionele schrijver zijn. Het gaat over jezelf zijn. Deelnemers werden aangemoedigd om in hun eigen taal te schrijven, zonder zich zorgen te maken over grammatica of perfectie. Wat telt is eerlijkheid, niet correctheid.
Een ander belangrijk aspect is dat het project, hoewel het zich richt op lhbti+-vluchtelingen, ook open staat voor de bredere lhbti+-gemeenschap. Dit is een bewuste keuze, omdat we allemaal deel uitmaken van een grotere gemeenschap, ook al blijft de focus van het boek op vluchtelingenverhalen. Wat ik tijdens de workshops merkte, is dat er iets verschuift zodra deelnemers beginnen te schrijven. Ze gaan van aarzeling naar eigenaarschap. Ze beginnen te begrijpen dat hun verhalen waarde hebben en dat ze het recht hebben om ze op hun eigen manier te vertellen.
De verhalen die naar voren komen zijn complex, emotioneel en diep menselijk. Ze gaan niet alleen over identiteit of labels. Ik hoop eigenlijk dat mensen dit boek niet alleen lezen als 'lhbti+-vluchtelingenverhalen'. Ik hoop dat ze het lezen als menselijke verhalen — over veerkracht, liefde, verlies, hoop en overleven. Dit is erg belangrijk, omdat lhbti+-vluchtelingen te vaak besproken worden in plaats van zelf te spreken. Vanuit mijn academische ervaring heb ik veel gevallen gezien waarbij onderzoekers deze verhalen proberen te documenteren, maar ze soms vorm geven volgens hun eigen kaders of verwachtingen. Dit kan een kloof creëren tussen de geleefde ervaring van de gemeenschap en de manier waarop die wordt weergegeven.
Soms, zelfs onbedoeld, volgen deze weergaven stereotypen in plaats van ze te doorbreken. Dit project wil dat veranderen. Het geeft mensen de ruimte om hun eigen verhalen te leiden, zonder ze te filteren of te hervormen naar externe verwachtingen. Ik hoop dat dit boek meer eerlijk begrip brengt — niet alleen voor de samenleving, maar ook voor gemeenschapsopbouwers, onderzoekers en instellingen. Het is een manier om echte stemmen naar de oppervlakte te brengen: stemmen die complex, divers en volledig menselijk zijn.”
6. Queer Work werkt vanuit het idee dat empowerment en toekomstperspectief essentieel zijn voor queer vluchtelingen. Hoe past dit boekproject binnen die bredere missie van empowerment en gemeenschapsopbouw?
“Queer Work is gebouwd op de overtuiging dat empowerment en een toekomstperspectief essentieel zijn voor lhbti+-vluchtelingen. Dit boekproject is diep verbonden met die missie. Ik zie dit boek als iets dat in de toekomst deel zal uitmaken van de identiteit van onze gemeenschap. Het brengt stemmen samen uit verschillende achtergronden, ervaringen en reizen, en verzamelt ze in één gedeelde ruimte. Het is niet één verhaal, het zijn vele verhalen die samen een collectief narratief vormen van lhbti+-vluchtelingen. Vanuit mijn perspectief creëert het project ook concrete kansen voor deelnemers. Deel uitmaken van het boek als medeauteur stelt hen in staat hun cv op te bouwen, zichtbaarheid te krijgen en hun veerkracht te tonen in een nieuwe samenleving. Het geeft hen iets tastbaars dat hun stem, hun ervaring en hun kracht vertegenwoordigt.
Wat belangrijk is in dit project, is dat wij als facilitators en organisatoren een stap terug zetten. De focus ligt niet op ons. De focus ligt op de deelnemers. Zij zijn degenen die naar voren komen, die worden gezien en die worden gehoord. Dit maakt deel uit van het teruggeven van macht aan de gemeenschap: mensen in staat stellen zichzelf te vertegenwoordigen in plaats van vertegenwoordigd te worden door anderen. Via dit proces delen deelnemers niet alleen hun verhalen, maar claimen ze ook het eigenaarschap over hun verhalen terug. Ze vinden waardigheid, zichtbaarheid en vertrouwen in hun eigen stem. Op deze manier is het boek niet alleen een creatief project. Het is een instrument voor empowerment, een ruimte voor gemeenschapsopbouw en een stap naar het helpen van lhbti+-vluchtelingen om zichzelf niet alleen te zien via hun strijd, maar via hun kracht, hun potentieel en hun toekomst.”
7. De workshops vinden plaats in Amsterdam-Noord. Waarom is het belangrijk dat deze bijeenkomsten plaatsvinden op een plek waar deelnemers zich welkom en veilig voelen?
“Amsterdam heeft veel verschillende locaties, maar het is belangrijk te erkennen dat niet alle gebieden even toegankelijk of welkom aanvoelen voor lhbti+-vluchtelingen. In Amsterdam-Noord is er nog werk te doen om de zichtbaarheid te versterken en een sterker gevoel van verbondenheid te creëren voor lhbti+-gemeenschappen, met name voor vluchtelingen die er tijdelijk of permanent wonen. Een ruimte creëren in dit gebied is een bewuste keuze. Het gaat erom dat mensen zich veilig, gezien en verbonden voelen met de plek waar ze leven. Verbondenheid mag niet alleen bestaan in het stadscentrum: die moet overal bestaan.
Tegelijkertijd is dit project gebaseerd op een voortdurende samenwerking met de gemeente Amsterdam-Noord.Het afgelopen jaar hebben we samen twee grote workshops georganiseerd voor onze gemeenschap. Deze ervaringen hebben vertrouwen en begrip gecreëerd, en toonden het belang aan van het voortzetten van dit werk in hetzelfde gebied. Dit boekproject groeit voort uit die samenwerking. Het wil meer zichtbaarheid, aanmoediging en ondersteuning brengen aan lhbti+-vluchtelingen, terwijl het ook iets tastbaars creëert — een boek dat kan reizen, worden gedeeld en de kracht van de gemeenschap kan vertegenwoordigen.
Het is ook belangrijk de rol van de gemeente Amsterdam-Noord als een belangrijke supporter van dit project te benadrukken. Tijdens eerdere workshops waren vertegenwoordigers van de gemeente aanwezig, niet als afstandelijke toeschouwers, maar als deelnemers. Ze zaten samen met de gemeenschap, luisterden en gingen rechtstreeks in gesprek. Dit creëerde een andere soort relatie en niet top-down, maar gebaseerd op wederzijds respect en aanwezigheid. Het voelde als echte solidariteit. Daarom is de locatie belangrijk. Het gaat niet alleen om ruimte, het gaat om vertrouwen, zichtbaarheid en het opbouwen van een gemeenschap waar mensen het gevoel hebben dat ze werkelijk thuishoren.”
8. Uiteindelijk worden de brieven samengebracht in een collectief boek. Wat hoop je dat lezers zullen voelen of begrijpen wanneer ze deze persoonlijke verhalen lezen?
“Voor mij is het erg belangrijk dat dit boek helpt om stereotypen te doorbreken en bestaande narratieven te veranderen. Te vaak zijn de verhalen van lhbti+-vluchtelingen gedocumenteerd van buitenaf, via onderzoek, instellingen of media. In dit project komen de verhalen rechtstreeks van de mensen zelf. Als lezers dit boek ter hand nemen, hoop ik dat ze verder gaan dan labels. Ja, dit zijn verhalen van lhbti+-vluchtelingen, maar in de kern zijn het menselijke verhalen: verhalen van liefde, strijd, veerkracht en hoop. Ik wil dat lezers eerst verbinding maken met die menselijkheid, niet alleen met de identiteitscategorie.
Ik wil ook uitdagen hoe we denken over het woord 'vluchteling'. Vluchteling zijn is een tijdelijke juridische situatie, geen permanente identiteit. Het is als op reis zijn — als een trein of bus nemen. Je bent niet altijd een reiziger; je beweegt je naar een bestemming. En als je aankomt, wil je deel uitmaken van die plek, van die samenleving. Labels kunnen mensen echter soms beperken. Ze kunnen afstand creëren en filteren hoe anderen de lhbti+-vluchtelingengemeenschap zien. Dit boek is een manier om die beperking te overstijgen en een volledigere, menselijkere werkelijkheid te tonen. Uiteindelijk hoop ik dat dit boek een gevoel van vreugde, liefde en waardigheid brengt aan onze gemeenschap. Tegelijkertijd hoop ik dat het een brug bouwt, die lhbti+-vluchtelingen verbindt met de bredere samenleving en met andere gemeenschappen.”
9. Veel lhbti+-vluchtelingen ervaren discriminatie, niet alleen in hun landen van herkomst, maar soms ook onzekerheid of isolatie in Europa. Wat kunnen deze verhalen ons leren over hun werkelijkheid?
“Deze verhalen herinneren ons eraan dat we niet in een utopie leven. Discriminatie, onzekerheid en isolatie verdwijnen niet simpelweg omdat iemand zijn land van herkomst verlaat. Wat deze verhalen ons leren, is het belang van verbonden blijven — in dialoog, in netwerken en in solidariteit met elkaar. Het maakt niet uit of je een lhbti+-vluchteling bent, deel uitmaakt van de bredere lhbti+-gemeenschap, een vrouw bent of iemand die andere vormen van kwetsbaarheid ervaart. We moeten allemaal bewust blijven van wat er in onze samenlevingen gebeurt en elkaar steunen.
Een andere belangrijke les gaat over wie het verhaal vertelt. Deze verhalen moeten vanuit de gemeenschap zelf komen. Als mensen voor zichzelf spreken, brengen ze authenticiteit en complexiteit die niet kan worden vervangen door externe interpretatie. Er is altijd een vraag als iemand van buiten een gemeenschap naar voren stapt: is het werkelijk solidariteit, of zit er een andere intentie achter? Tegelijkertijd moeten we ook binnen onze eigen gemeenschappen reflecteren. Soms zijn er interne barrières: gatekeeping of isolatie die openheid en verbinding kunnen beperken. Deze verhalen moedigen ons aan om daarheen te gaan, om zichtbaar te zijn, openlijk te spreken en te vragen wat we nodig hebben. Uiteindelijk leren deze verhalen ons dat de werkelijkheid complex is, maar ook dat zichtbaarheid, eerlijkheid en solidariteit krachtige instrumenten zijn. Door deze ervaringen openlijk te delen, vertellen lhbti+-vluchtelingen niet alleen wat er met hen is gebeurd — ze bepalen ook mee hoe ze worden gezien, begrepen en ondersteund.”
10. Vooruitkijkend, wat hoop je dat dit project op de lange termijn zal bereiken — zowel voor de deelnemers zelf als voor het publieke debat over queer vluchtelingen in Nederland?
“Vooruitkijkend hoop ik dat dit project het narratief rond lhbti+-vluchtelingen helpt te veranderen. Ik wil dat het echte verhalen naar voren brengt vanuit de gemeenschap zelf — verhalen die eerlijk, ongefilterd en geworteld zijn in geleefde ervaring. Zichtbaarheid is een belangrijk onderdeel hiervan. Het gaat erom te laten zien dat lhbti+-vluchtelingen aanwezig zijn, deel uitmaken van de samenleving en stemmen hebben die het verdienen om gehoord te worden. Voor de deelnemers zelf hoop ik dat dit project een verschuiving teweegbrengt in hoe ze zichzelf zien. Ik wil dat ze met vertrouwen over straat lopen — met hun hoofd omhoog, hun borst open — trots in plaats van beschaamd. Vluchteling zijn mag geen bron van schaamte zijn. Het is onderdeel van een reis, geen beperking. Ze hebben rechten, ze hebben ondersteuning en ze hebben een plek in deze samenleving.
Dit project gaat ook over het terug claimen van waardigheid en kracht. Het gaat om mensen eraan te herinneren: jij bent hier, jij hoort hier en jij kunt hier je leven opbouwen. En vanuit die plek kunnen we ook iets teruggeven — liefde, verbinding en begrip delen met andere gemeenschappen. Op een breder niveau hoop ik dat dit boek bijdraagt aan een opener en eerlijker publiek debat over queer vluchtelingen in Nederland. Geen debat gebaseerd op aannames of stereotypen, maar een debat gebaseerd op echte stemmen en echte ervaringen.
Op de lange termijn zie ik dit ook als het begin van iets groters. Ik hoop dat dit project kan uitgroeien tot een groter platform, misschien een nationaal of zelfs internationaal boekproject dat diverse stemmen vertegenwoordigt van lhbti+-vluchtelingengemeenschappen in verschillende contexten. Dit is niet alleen een boek. Het is het begin van een beweging, van verhalen vertellen, zichtbaarheid en empowerment.”
De boekpresentatie vindt plaats in de Adam Toren als onderdeel van World Pride: maandag 27 juli, start om 17.00 uur. Wees welkom! Vooraf aanmelden kan (binnenkort) via de website