kosters1

Door: Bamber Delver. Foto’s: Sajad Salmanpour

Kunstenaar en ontwerper Bas Kosters (49) heeft de Amsterdamprijs voor de Kunst 2026 gewonnen, in de categorie Bewezen Kwaliteit. De prijs van het Amsterdams Fonds voor de Kunst gaat jaarlijks naar makers die een bijzondere bijdrage leveren aan het culturele leven van de stad. Gaykrant sprak Kosters in zijn atelier op het NDSM-terrein. Het volledige interview verscheen in het boek Vrije Vogels van Amsterdam; hieronder een ingekorte versie.

Bas Kosters past precies in zijn atelier op het NDSM-terrein. Als een wandelend kunstwerk beweegt hij zich tussen de objecten en kleding. Aan het einde van de ruimte hangt een groot wandkleed dat hij maakte na het overlijden van zijn moeder: “Dat heb ik eigenhandig gedaan, dus zonder mijn medewerkers. Het was een verwerking en eerbetoon, net zoals de beelden hiernaast die ik heb gemaakt van de kleding van mijn moeder.” Zijn kunst is vaak persoonlijk; daarin ligt zijn grote kracht. Ook Bas was ooit een nieuwkomer in de stad. Geboren in Zutphen, opgeleid in Arnhem en aan de AKI in Enschede. Vanaf 2006 presenteerde hij zijn modecollecties bij de Amsterdam Fashion Week. Tegendraads als hij is, organiseerde hij als tegenhanger zijn eigen ‘Anti Fashion Party’ (samen met DJ Wannabeastar). Daarnaast werkte hij met menig commercieel bedrijf aan bijzondere projecten, zoals een ondergoedcollectie voor Zeeman en een Barbie-outfit voor Mattel, maar ook T-shirts voor de Regenboog Groep.

‘Vrije vogels’ en ‘paradijsvogels’ zijn verzameltermen voor iedereen die buiten de pot pist. Het heeft allemaal te maken met vrijheid, autonomie en creativiteit. Hoe is dat voor jou?

“Ik ben eigenlijk altijd zeer eigenzinnig geweest. Als kind al, als tiener al. Ik wilde nooit wat een ander wilde. (...) Ik heb altijd mijn eigen pad gevolgd. Ik kom uit een fijn gezin met lieve ouders. Ik heb alle ruimte gekregen om mij te ontwikkelen tot de persoon die ik nu ben.”

“Ik bedoel, kijk, als je ‘the bigger picture’ ziet: dit is de cultuur, dit is de norm, jij bent zo, je springt eruit, je bent kleurrijk, dus je lijkt op die paradijsvogel. Ik snap die conclusie, maar toch vind ik dat er te weinig oog is voor mijn persoonlijkheid. Ik ben namelijk meer dan die persoon die opvalt. Ik ben ook die persoon die niet op wil vallen. Ik ben een zoon. Ik ben een lover. Ik ben een oom. Ik ben een mentor. Ik ben al die dingen. (...) Ik ben gedreven om mijn eigen ruimte te creëren, om mijn eigen pad te bewandelen, maar ook daarmee hopelijk ruimte te creëren voor anderen om een stukje vrijheid te beleven, om een stukje veiligheid te beleven, om zichzelf te zijn (...).”

Ik zag je ooit rennen op het CS om een trein te halen; je was als een brandende fakkel die door al die grijze reizigers heen kwam.

“Dat is wel een symboliek die bij mij past: de kleuren en vormen die ik in kleding gebruik, is ook hoe ik mezelf kleed. Ik bén dit. (...) Kijk, ik ben mezelf, net als elk ander mens. Daar verschillen wij mensen niet in, dus het woord ‘paradijsvogel’ en waar het voor staat, dat bestaat alleen maar als je de anderen als grijze massa ziet. Je kunt het omdraaien: ik ben geen uitzondering, maar zíj zijn het. Van mij. Niemand is de regel. (...) Ik móet dit doen. Het zou niet anders kunnen.”

kosters2

 

Wat heeft de stad jou gegeven?

“Toen ik net in Amsterdam kwam, heb ik zeker een wild leven geleid. Daar heb ik soms ook mijn gezondheid en mijn ‘sanity’ – hoe zeg je dat – wel in gevaar gebracht. Ik ben blij dat ik die periode goed heb doorstaan (...). Ik leef nu ongeveer negen jaar sober. Ik ben in een soort nieuwe renaissance beland. (...) Een tijdje had ik modecollecties gemaakt, in Londen geshowd. Toen dacht ik, ja, ik wil toch eigenlijk dat het echt draait om de pure creativiteit. Terug naar de basis, geen stress. (...) Over een paar weken ga ik voor drie maanden naar Japan om de vaardigheid van porselein maken te leren. Ik wil leren reflecteren, beter worden, mijn fouten herstellen en weer verder ontwikkelen. (...) Nu ben ik weg van de tornado, maar in de verfijning.”

Amsterdam biedt vrijheid, een plek waar creatievelingen hun vleugels kunnen uitslaan. Is dat echt Amsterdams?

“Waar moet je anders naartoe als je individueel creatief wilt zijn? Ik zou het niet weten. Dat gold ook voor mij: Amsterdam is the place to be. Nog steeds. Maar om dat nou echt Amsterdams te noemen, dat gaat me iets te ver. Ik ben sowieso heel allergisch voor toe-eigening. (...) De iconen uit de RoXY , Mazzo en Club MORE waren mijn eerste inspiratoren, het werd mijn nieuwe wereld. Misschien kan ik die rol vervullen voor de bewoners van nu? (...) Elke tijd heeft mooie dingen en mooie mensen. Als er maar plaats is voor eigenheid, originaliteit, ontwikkeling. (...) Ik zie genoeg creatieve jonge mensen in de stad.”

De kraakpanden en de disco’s waren de vrijplaatsen van toen. Is deze plek op het NDSM-terrein jouw vrijplaats?

“Ik kan overal creatief zijn, dat zit in me en niet in de omgeving of het gebouw. (...) Dit is zeker een vrijplaats. NDSM is vroeger gekraakt, daarna is hier een kunstenaarsenclave opgestart. (...) Wat echt problematisch is, is dat de vercommercialisering en eigenlijk de groei van de bevolking steeds minder ruimte geven voor experimenten, voor alternatieve keuzes, voor mensen die een ander leven willen leiden dan het leven dat voorgeschreven wordt door de maatschappij. (...) Het is in elk geval een kleurrijke toevoeging op het grijze beton van het NDSM-gebouw zelf.”

Dan is het tijd om te winkelen in het atelier. Er hangt en staat genoeg, zoals het witblauwe bord aan de wand. Bas lacht om de naam die hij het heeft gegeven: “My imaginary boyfriend putting up a show!” Hij hijst zich in een pak waarop zijn beeltenis is geprint. De knalgele automaat waarin zijn hoofd is opgesloten, spuugt kauwgomballen uit die zijn ogen blijken te zijn. We passen kleding en kopen meteen twee jasjes en T-shirts. Als cadeau geef ik hem mijn boek over Leigh Bowery, de designer die ook hij als grote inspiratie beschouwt. Dat laat hij niet op zich zitten: hij stelt een ‘book-swap’ voor. Zijn studio is het perfecte decor voor de foto’s. Bas is zijn eigen kunstwerk.

https://baskosters.com/

indekast