Door: Remco van Dam
De succesvolle regisseur Raúl Rossetti kampt al jaren met een creatieve impasse. In Amarga Navidad werkt hij aan een script geïnspireerd deels door eigen ervaringen en die van de mensen in zijn omgeving. Raúl’s man mag het script als eerste lezen. De regisseur waarschuwt hem dat ie zichzelf zal herkennen in een van de personages. Maar zijn verhaal is anders, zijn verhaal is fictie.
Stripclub
De nieuwe film van Pedro Almodóvar bevat naast deze hedendaagse verhaallijn nog een andere geschiedenis. Hierin volgen we Elsa en haar vriendinnen uit 2004. En dat is tegelijk het script waar Raúl aan schrijft. Elsa lijdt onder zware migraine- en paniekaanvallen. Ze is reclameregisseur en heeft een relatie met Bonifacio, die ze kent van een stripclub. Wanneer ze samen aan een ondergoedcommercial werken krijgt ze het bericht dat haar moeder is overleden. Het leed overweldigt haar, maar Elsa stort zich op haar werk, alsof er niets aan de hand is. Totdat ze niet meer verder kan. Ook haar vriendinnen worstelen met pijn. Patricia wordt keer op keer bedrogen door haar man, maar mist de kracht om de relatie te beëindigen. En Natalia rouwt om de dood van haar zoontje. Om hun verdriet te verwerken gaan de vrouwen op vakantie naar Lanzarote.
Verzadigd
Pedro Almodóvar levert met Amarga Navidad zijn 30ste speelfilm af. Na zijn Engelstalige uitstapje The Room Next Door keert hij terug naar zijn Spaanse roots. Het resultaat bevat veel van zijn vertrouwde ingrediënten. De zorgvuldig gecomponeerde beelden baden in verzadigde kleuren en zijn een lust voor het oog. Daarnaast glijdt de camera verleidelijk over het aantrekkelijke, gespierde lijf van Bonifacio. Zijn strip-act is om van te smullen. Ook de oren kunnen genieten, veel scènes worden begeleid door weelderige muziek. Daarnaast voegt hij twee nummers toe van zijn idool: de koningin van het Mexicaanse levenslied Chavela de Vargas. Tel daarbij op een cameo van zijn muze: actrice Rossy de Palma en je bent compleet.
Droste-effect
Helaas is Amarga Navidad niet een bevredigend geheel geworden. Zoals in eerder werk bouwt Almodóvar zijn film op door de twee verhalen af te wisselen en die ook nog eens te voorzien van flashbacks. In chique termen heet dit een postmoderne vertelstructuur: verhalen binnen verhalen, die op hun beurt weer verhalen bevatten en die iets zeggen over de andere verhalen. In Amarga Navidad voert Almodóvar dit Droste-effect tot het uiterste door. Op een gegeven moment kijken we naar regisseur Elsa, die een verhaal schrijft binnen het script waaraan regisseur Raúl werkt. Achter dat alles staat natuurlijk Almodóvar zelf die dit script schreef. Het is een amusant intellectueel spelletje, maar soms raak je als kijker de draad kwijt. En de hoofdvraag is met welk doel.
Deze constructie leidt enorm af van de emoties die de hoofdpersonen beleven. Het verdriet om een overleden kind of ouder blijft opvallend oppervlakkig. Hoe droevig de acteurs ook kijken, hun pijn wordt nauwelijks invoelbaar. Misschien komt dat doordat de film zich liever bezighoudt met andere kwesties. Zo wordt tot tweemaal toe de vraag opgeworpen hoever een schrijver mag gaan in het gebruiken van het leed van mensen uit zijn omgeving. Om daar vervolgens geen bevredigend antwoord op te geven, laat staan nieuwe inzichten.
Hout
In de laatste dialoog bijt Raúl’s assistente hem toe dat ze zijn bezieling en enthousiasme van vroeger mist. Ik vroeg me af of dit ook tegen Almodóvar is gezegd toen ie werkte aan dit script. Helaas ik me vinden in die kritiek. Wat is deze film tam vergeleken bij zijn andere werk. Waar is de dwarse regisseur die zijn films liet bevolken met transseksuelen, travestieten en een non met hiv? Die met ¡Átame! een verhaal maakte over bondage? Waar is de gekte van Quatro Mujeres of de emotionele urgentie van Hable con ella en Todo sobre mi madre? Bovenal ontbreekt het de film aan scherpte. Amarga Navidad is te veel navelstaarderij om hout te snijden.
Amarga Navidad draait in de bioscoop vanaf 5 november
