Tekst: redactie
Er zijn maar weinig televisiepersoonlijkheden in Nederland die het medialandschap zo onconventioneel hebben opgeschud als Jan Lenferink. Bekend geworden als de charismatische, dwarse presentator van het legendarische programma RUR, bracht hij eind jaren ’80 en begin jaren ’90 een vorm van televisie die zijn tijd ver vooruit was.
Ongecensureerd, ruw, direct en bij vlagen geniaal. De studio leek vaak meer op een kroeg dan een decor, en Lenferink? Hij was de barman én de interviewer in één. Altijd gekleed in een streepjesoverhemd, met een sigaret in de ene hand en een glas melk of een glas whisky in de andere. Met Jan’s RUR werd de personality talkshow in Nederland groot, niet als Sonja Barend als een soort kompas waar de samenleving mee bezig was, maar persoonlijkheden aan het woord en Jan als de keurige bedrijfsleider die hen aan het woord liet.
RUR was chaos, maar het was échte televisie
Wat RUR onderscheidde, was de compromisloze benadering van televisie maken. In een tijd waarin Hilversum strak geregisseerd werd, liet RUR juist de teugels vieren. Iedereen kon aanschuiven: politici, pornoactrices, junkies, filosofen, hooligans. Een vorm van radicale inclusiviteit, lang voordat het een trend werd. ‘We maakten televisie voor mensen die niet aan tafel kwamen bij de VARA of de KRO,’ zei Lenferink ooit. De programmaformule was simpel: geen format. Gesprekken ontstonden ter plekke, vaak met onverwachte wendingen, fel debat of emotionele uitbarstingen.
Coming out op eigen voorwaarden
Lenferink (9 december 1948) sprak pas op latere leeftijd openlijk over zijn homoseksualiteit. Niet uit schaamte, maar omdat het volgens hem simpelweg niet relevant was voor zijn werk. ‘Ik was geen homo op televisie. Ik was Jan. Later begreep ik pas dat zichtbaarheid wél belangrijk is.’ Jan Lenferink bleef altijd een buitenbeentje in Hilversum. Hij was journalist, interviewer, provocateur en entertainer tegelijk.
Jan Lenferink overleed op 80-jarige leeftijd. Gedurende zijn televisieloopbaan werd 9 december 1948 als geboortedatum aangehouden. Na zijn overlijden maakte zijn familie bekend dat Lenferink in werkelijkheid drie jaar eerder was geboren.
Carrière:
Hij werkte jarenlang voor de VPRO, waar hij meewerkte aan radioprogramma's als Piet Ponskaart. Maar hij werd vooral bekend als presentator van het televisieprogramma RUR (Rechtstreeks Uit Richter), dat aanvankelijk door Veronica werd uitgezonden van 12 oktober 1983 tot 16 april 1990. Hij stond onder andere bekend om zijn streepjesoverhemd, zijn glas melk en zijn lichte vorm van stotteren. In de hoogtijdagen van het programma kwamen talloze bekende politici en artiesten met plezier bij Lenferink langs, zijn sarcasme en mild spottende toon voor lief nemend. Kort voor diens dood interviewde hij presentator Willem Ruis.
Vanaf september 1995 was Lenferink met RUR te zien op achtereenvolgens RTL 4, RTL 5 en als laatste op SBS6. In februari 2002 maakt Jan Lenferink een revival mee. In de laatste RUR-serie van acht afleveringen ontving Lenferink zijn gasten net als vroeger. De formule spitste zich toe op gesprekken met gasten uit de eerdere reeks programma's, onderbroken door oude beeldfragmenten. De opvolger, het dagelijkse praatprogramma Louter Lenferink, werd door SBS al snel gestopt met het argument dat de kijkers om 19.30 uur niet op een praatprogramma zaten te wachten.
Lenferink kreeg ooit enkele klappen in zijn gezicht toen hij, vergezeld van een camera, een taart wilde aanbieden bij het clubhuis van de Hells Angels.[3] Het bezoeken van mensen die recent in het nieuws waren om ze daarbij een taart aan te bieden, deed Lenferink wel vaker. Het lukte hem zelfs ooit om tijdens Koninginnedag een taart aan koningin Beatrix aan te bieden en haar kort te spreken.
Op 22 november 2007 haalde hij wederom het nieuws; in een reportage over het omstreden Amsterdamse luxebordeel Yab Yum waren beelden te zien waarin de voormalige tv-presentator in bad zat met een van de gastvrouwen. De beelden waren gemaakt voor een uitzending van het tv-programma RUR. Lenferink nam daarin enkele interviews af en maakte met toestemming geënsceneerde beelden in de club.