
Foto: Remon van den Kommer/Pride Amsterdam
Jason Bhugwandass is gisteren, vrijdag 20 november overleden. Nog zie ik hem lopen tijdens Pride in het Vondelpark, ik zwaaide even, hij zwaaide verlegen terug. Jason heeft alle reden gehad om te verdwijnen. Hij deed het omgekeerde.
Op zijn zestiende kwam hij in de jeugdzorg terecht. Hij was depressief en had hulp nodig. Die hulp kwam er niet. Hij werd vooral opgesloten. In dertien maanden zat hij in vijf gesloten instellingen, zag hij ongeveer 135 hulpverleners en kreeg hij tien diagnoses. Een kind dat gehoord wilde worden, werd een dossier dat werd doorgeschoven. Niet serieus genomen.
Hij ging op zoek naar anderen die hetzelfde hadden meegemaakt. Voor zijn rapport Eenzaam gesloten, dat in maart 2024 verscheen, sprak hij met 51 jongeren die op de zwaarste afdelingen van de gesloten jeugdzorg hadden gezeten, de zogeheten ZIKOS-afdelingen. Hun verhalen gingen over isolement, vernedering en geweld.
Het rapport sloeg in. Er kwam direct een opnamestop, de afdelingen gingen dicht en de Tweede Kamer nam een motie aan om de gesloten jeugdzorg af te bouwen. Op 29 augustus van dit jaar bood minister Mirjam Sterk namens de overheid excuses aan.
Toch voelde Jason zich vaak niet serieus genomen. Bestuurders en medewerkers uit de sector relativeerden wat hij had blootgelegd. In gesprekken met politiek en zorgaanbieders werd volgens hem regelmatig vergeten dat hij geen professional was, maar zelf slachtoffer. In juni bracht hij een tweede rapport uit, Eenzaam gestorven. Sinds zijn eerste onderzoek waren zeven jongeren overleden die op ZIKOS hadden gezeten. Er was, schreef hij, nauwelijks iets veranderd.
Op zijn negentiende kwam hij uit de kast als trans man. Hij was bang geweest dat niemand hem nog serieus zou nemen als bekend werd dat hij trans was. Hij deed het toch. Sinds 2022 was hij ambassadeur van Pride Amsterdam, het jaar met het thema My Gender, My Pride. Hij gebruikte die rol om aandacht te vragen voor de psychische problemen waar veel lhbtiq+-jongeren mee worstelen. De foto met krassen op zijn bovenlijf hakte erin, zo anders dan de glamour foto’s van de andere Pride ambassadeurs.
Hij werd Amsterdammer van het Jaar en ontving in 2024 de Clara Meijer-Wichmann Penning voor zijn inzet voor kinderrechten in de gesloten jeugdzorg.
“Ik heb mijn best gedaan”, schrijf je in jouw afscheid. Je hebt zoveel meer dan dat gedaan. Dank je wel, Jason.
Bamber Delver, hoofdredacteur Gaykrant
