Foto: Sajad Salmanpour / Gaykrant ©
Tijdens de Human Rights Conference van WorldPride Amsterdam 2026 spreekt Gaykrant met Diana Rodriguez en Ann Marie Gothard, de initiatiefnemers van het Stonewall National Monument Visitor Center in New York. Het bezoekerscentrum bevindt zich letterlijk naast de Stonewall Inn, waar in juni 1969 de opstand begon die uitgroeide tot het wereldwijde beginpunt van de moderne LHBTQ+-emancipatiebeweging.
Hun komst naar Amsterdam is symbolisch. Terwijl de Verenigde Staten onder de regering-Trump opnieuw te maken hebben met het terugdraaien van LHBTQ+-rechten en pogingen om delen van de geschiedenis uit te wissen, viert Nederland tijdens WorldPride o.a. 25 jaar huwelijk voor paren van gelijk geslacht. De vraag is hoe de gemeenschap hoop houdt wanneer de geschiedenis zich lijkt te herhalen.
Jullie stonden bij de start van World Pride op het podium en vertelden een indrukwekkend verhaal. Alles begon in de Stonewall Inn, tot aan World Pride vandaag.
Diana Rodriguez: ”Het blijft voor ons altijd ontzettend bijzonder. Iedere dag lopen we het gebouw binnen waar de opstand (‘the rebellion’) daadwerkelijk begon. Juist met alles wat er nu gebeurt, vooral in de Verenigde Staten, voelt dat heel persoonlijk. Het is nederig makend en tegelijkertijd enorm inspirerend. Voor bezoekers geldt hetzelfde. Veel mensen realiseren zich pas echt waar ze zijn als ze binnenkomen. Voor ons is dit bovendien een persoonlijk project. We hebben het samen opgebouwd, samen het geld ingezameld en samen de ruimte ontworpen."
Ann Marie Gothard: "Wij wilden een plek creëren waar mensen zichzelf terugzien. Niet omdat we architecten zijn, maar omdat we precies wisten welk gevoel deze ruimte moest oproepen. Als bezoekers ons vertellen dat ze zich hier gezien voelen, weten we dat we ons doel hebben bereikt."
Waarom is het juist nu zo belangrijk dat het verhaal van Stonewall verteld blijft worden?
Diana Rodriguez: "Wat mij opvalt is hoeveel jonge mensen eigenlijk nauwelijks weten wat Stonewall was. Ze weten niet hoe het leven er toen uitzag. Dat je gearresteerd kon worden omdat je kleding droeg die niet overeenkwam met het geslacht dat je bij geboorte kreeg toegewezen. Daarom vinden wij het zo belangrijk om het échte verhaal te vertellen. Tijdens het ontwikkelen van het bezoekerscentrum ontdekten we hoeveel mythes er bestaan. Bij ons vind je uitsluitend feitelijke verhalen en getuigenissen van mensen die erbij waren. Dat is juist nu belangrijk. Er zijn inmiddels overheidswebsites waarop letters uit onze gemeenschap verdwijnen. In ons bezoekerscentrum kan dat niet gebeuren. Wij zijn onafhankelijk en zorgen ervoor dat het volledige verhaal behouden blijft."
Het bezoekerscentrum is bovendien toegankelijk voor alle leeftijden.
Ann Marie Gothard: "Precies. De Stonewall Inn is een bar. Jongeren onder de 21 jaar kunnen daar niet zomaar naar binnen. Wij zien ouders buiten staan die hun kinderen probeerden uit te leggen wat Stonewall betekende. Daarom wilden wij een plek creëren waar gezinnen, scholieren en studenten samen de geschiedenis kunnen beleven. Daarnaast werken we samen met universiteiten. Studenten maken zelf tentoonstellingen waarin zij Stonewall verbinden met hun eigen generatie. Dat is essentieel. Iedere generatie moet dit verhaal opnieuw leren vertellen."
Er bestaan veel mythes over Stonewall. Welke willen jullie het liefst ontkrachten?
Diana Rodriguez: "Dat de opstand begon doordat iemand een baksteen gooide. Dat klopt niet. Ook het verhaal dat de opstand ontstond omdat iedereen boos was vanwege het overlijden van Judy Garland is niet waar. Natuurlijk waren mensen verdrietig over haar overlijden, maar de opstand was het gevolg van jarenlange onderdrukking, voortdurende politie-invallen en een samenleving waarin mensen niet zichzelf mochten zijn. Op een gegeven moment was de maat gewoon vol." (zie foto)
Zelf vind ik het feitelijke verhaal van de Stonewall opstand belangrijk omdat het juist de lesbische en trans vrouwen waren die voorop gingen, niet witte homomannen. Degenen die het meest agressief bejegend werden namen het voortouw.
Diana Rodriguez: "Juist daarom vinden wij representatie zo belangrijk. Wij zijn zelf twee queer vrouwen van kleur (bovendien met elkaar getrouwd) die dit bezoekerscentrum hebben gebouwd. Dat is bewust. Hoe meer mensen zichzelf herkennen in degenen die dit verhaal vertellen, hoe meer anderen geloven dat ook zij verschil kunnen maken. Onze gemeenschap is veel groter en veel diverser dan mensen vaak nog denken."
Hier bij World Pride Amsterdam ontmoeten jullie mensen uit de hele wereld. Wat doet dat met jullie?
Ann Marie Gothard: "Dat is ongelooflijk bijzonder. Sinds de opening hebben we al bezoekers ontvangen uit alle vijftig Amerikaanse staten en uit 93 landen. Pas wanneer je New York verlaat, besef je hoeveel Stonewall wereldwijd betekent. Iedereen kent de naam. Iedereen heeft er een eigen verhaal bij."
Veel mensen kijken met zorg naar de Verenigde Staten. Onder Trump lijken rechten opnieuw onder druk te staan. Zijn jullie nog optimistisch?
Diana Rodriguez: "Het is onmogelijk om niet hoopvol te blijven wanneer je iedere dag binnenloopt op de plek waar onze geschiedenis is geschreven. Dat betekent niet dat het gemakkelijk is. Integendeel. Maar juist die geschiedenis laat zien dat verandering mogelijk is. Wij zien mensen letterlijk opgelucht ademhalen wanneer ze ons bezoekerscentrum binnenkomen. Dat geeft hoop."
Ann Marie Gothard: "Blijf aanwezig. Blijf elkaar ontmoeten op evenementen zoals WorldPride. Kijk om je heen. Je ziet een gemeenschap in de breedste betekenis van het woord. Iedere dag werken mensen ergens aan verandering. Misschien zie je dat niet altijd direct, maar die mensen zijn er wel."
WorldPride vindt dit jaar plaats in Amsterdam, waar ook 25 jaar openstelling van het huwelijk wordt gevierd. Tegelijkertijd lijkt Amerika opnieuw een moeilijke periode door te maken. Geeft Stonewall juist daarom hoop?
Ann Marie Gothard: "Er bestond destijds geen blauwdruk. Niet voor de beweging en zelfs niet voor het bezoekerscentrum dat wij hebben gebouwd. We moesten alles zelf uitvinden."
We've been here before. We will do it again. Dat is misschien wel precies de hoopgevende les van Stonewall. Wat in 1969 onmogelijk leek, veranderde uiteindelijk de wereld. Nederland vocht vijfentwintig jaar voor de openstelling van het huwelijk. Stonewall begon met mensen die eenvoudigweg besloten dat het genoeg was geweest. De boodschap die Diana Rodriguez en Ann Marie Gothard vanuit Amsterdam meenemen is "Het is moeilijk. Maar we geven nooit op." Dat is precies waarom Stonewall geen geschiedenis is. Stonewall is een herinnering dat vooruitgang nooit vanzelfsprekend is, maar ook nooit definitief verloren hoeft te gaan.
Website: https://stonewallvisitorcenter.org/
De Stonewall-rellen (vaak ook de Stonewall Uprising genoemd) begonnen in de vroege ochtend van 28 juni 1969, toen de politie opnieuw een inval deed in de Stonewall Inn, een homobar in Greenwich Village, New York. Politie-invallen op gaybars waren destijds routine, maar deze keer weigerden bezoekers zich nog langer zonder verzet te laten arresteren. Wat volgde waren dagenlange protesten en confrontaties in de straten rond Christopher Street. De opstand groeide uit tot het kantelpunt van de moderne LHBTQ+-emancipatiebeweging en leidde een jaar later tot de eerste Pride-marsen wat een grote inspiratie was voor ook Nederland.
