Annie Lennox: Retrospective is een visueel rijk en zorgvuldig samengesteld boek waarin een van de meest invloedrijke artiesten uit de popgeschiedenis terugkijkt op haar leven en werk. Het is het eerste officiële memoir van Lennox zelf en beslaat ruim vijftig jaar muziek, beeld en publieke aanwezigheid. De toon is persoonlijk, beheerst en reflectief — precies zoals we Lennox kennen.
Tekst: Boekredactie. Beeld: Uitgeverij Rizzoli New York
Het boek bevat honderden foto’s: van vroege jaren in de jaren zeventig, de wereldwijde doorbraak met Eurythmics, tot haar solocarrière en latere activistische werk. Polaroids, backstagebeelden, iconische fotoshoots en stills uit videoclips worden afgewisseld met korte teksten, herinneringen en fragmenten uit handgeschreven songteksten. Het resultaat is geen klassieke biografie, maar een visueel levensverhaal waarin beeld leidend is.
Wat dit boek voor Gaykrant extra relevant maakt, is de consequente manier waarop Annie Lennox haar positie inneemt als bondgenoot én boegbeeld. Lennox stond altijd pal voor de LHBTI+ gemeenschap, verdedigde vrouwenrechten en doorbrak al vroeg rigide gendernormen. In de jaren tachtig was zij een uitgesproken crossdresser en gender bender, met een androgyne uitstraling die destijds grensverleggend was — niet als stijltruc, maar als bewuste culturele en politieke keuze. Ze bood daarmee zichtbaarheid en herkenning aan generaties die zichzelf zelden gerepresenteerd zagen.
Die houding was nooit vrijblijvend. Lennox koppelde haar artistieke vrijheid aan activisme: van vrouwenrechten tot hiv/aids-bewustwording en mensenrechten wereldwijd. Voor veel queer mensen — en in het bijzonder lesbische vrouwen — was zij geen popster op afstand, maar een krachtig voorbeeld van autonomie, zelfdefinitie en verzet tegen opgelegde rollen. Die betekenis is voelbaar in het boek, ook al wordt ze niet expliciet geëtiketteerd.
Tegelijkertijd schuurt daar ook de zwakke plek van deze Retrospective. Hoe prachtig het boek ook is vormgegeven, een groot deel van de beelden is al bekend. Veel iconische foto’s en visuals zijn eerder gepubliceerd, gecirculeerd en gecanoniseerd. Voor de toegewijde fan of cultuurvolger voelt dat soms teleurstellend: je hoopt op meer ongezien materiaal, meer rauwe randen, meer verrassing. Het boek kiest nadrukkelijk voor overzicht en erkenning, minder voor onthulling.
Dat maakt Annie Lennox: Retrospective uiteindelijk geen ontdekkingsreis, maar een bevestiging: van haar status, haar invloed en haar nalatenschap. Het is een eerbetoon aan een vrouw die haar eigen pad heeft gekozen en daarmee ruimte maakte voor velen na haar — ook al had het, inhoudelijk gezien, gedurfder en avontuurlijker mogen zijn.
Conclusie:
Een prachtig, stijlvol en betekenisvol boek over een icoon dat nog altijd resoneert. Minder vernieuwend dan gehoopt, maar onmiskenbaar belangrijk, zeker voor wie Lennox ziet zoals zij is: niet alleen als artiest, maar als cultureel en queer kompas.
Boekgegevens
Titel: Annie Lennox: Retrospective
Auteur: Annie Lennox
Uitgeverij: Rizzoli New York
ISBN: 978-0-8478-7555-9