Door: Bamber Delver
Binnenkort: Interview met Mher Brutyan
Brutyan, opgeleid als mimespeler en werkzaam als acteur en performer, kijkt naar de wereld zoals hij naar een toneel kijkt: aandachtig, nieuwsgierig en zonder haast. In Unnecessary Notes and Poor Self-Reflection verzamelt hij ogenschijnlijk kleine momenten uit het dagelijks leven. Een bericht dat niet komt. Een maaltijd die te groot uitvalt. Twijfels, herinneringen en de hardnekkige menselijke gewoonte om alles te willen begrijpen. Grote verklaringen over het leven zoekt de lezer hier tevergeefs; wat overblijft is een reeks scherpe observaties die langzaam iets groters blootleggen.
De titel zet meteen de toon. Geen "high art", zegt Brutyan in een eerder interview met Gaykrant zelf, maar iets huiselijks, maar die "poor self-reflection" is een knipoog. Waar mensen zichzelf graag van hun beste kant laten zien, kiest hij voor het omgekeerde: dit zijn mijn notities, en mijn zelfreflectie is misschien niet perfect. Het is dezelfde milde zelfspot die zijn debuut Very Serious Poetry droeg, een titel die bewust niet waarmaakte wat ze beloofde.
Toch draait het boek wel degelijk om zelfreflectie. Identiteit, liefde, familie, heimwee en queer zijn lopen als motieven door de gedichten heen, met de Armeense achtergrond van de dichter als natuurlijke onderstroom. Afgelopen winter reisde hij voor het eerst in jaren terug naar Armenië; uit die reis ontstonden veel van de gedichten in deze bundel.
Een van de mooiste daarvan gaat over love language. Brutyan dacht vroeger dat zijn familie liefde niet op de "gebruikelijke" manier toonde, het "ik hou van jou" werd zelden uitgesproken. Later besefte hij dat liefde in de Armeense cultuur vaak in de kleine dingen zit. In de vraag, bijvoorbeeld: heb je vandaag wel goed gegeten? Het is precies dat soort observatie waar Brutyan in uitblinkt: eerst een glimlach, dan iets eerlijks, en uiteindelijk het besef dat juist het alledaagse het meest betekenisvol kan zijn.
Ook queer zijn krijgt een eigen, eerlijke plek. Brutyan schrijft erover zonder het tot zijn enige thema te maken, sterker nog, hij verzucht hoe vermoeiend het kan zijn om telkens degene te zijn die moet uitleggen. Zijn ideaal is een wereld waarin "ik heb een vriend" niet meteen een lawine aan vragen oproept, maar gewoon een "oh, leuk" en dan door naar het volgende onderwerp. Het is een verlangen dat veel lezers zullen herkennen.
Wie Brutyans theaterachtergrond kent, hoort die terug in zijn taal. Veel gedichten lezen als monologen: beeldend, lichamelijk, geschreven vanuit het hier en nu. Het is dan ook geen verrassing dat hij zijn werk steeds vaker naar het podium brengt, tijdens het Come Together Festival combineerde hij poëzie met beeld, muziek en dans, en een solovoorstelling staat op stapel.
Unnecessary Notes and Poor Self-Reflection is een bundel die niet om aandacht bedelt en haar juist daardoor verdient. Brutyan vraagt niet of je hem begrijpt; hij nodigt je uit om even naast hem te gaan zitten en samen naar het leven te kijken. Dat hij daarbij vooral als mens gekend wil worden — niet alleen als queer persoon of als Armeniër — maakt deze verzameling kleine ongelukken alleen maar groter.
Unnecessary Notes and Poor Self-Reflection. Poetry that breathes and has no business dealing with your problems
Auteur: Mher Brutyan
Prijs: € 18,50
ISBN: 9789465284613
Uitgeverij: Boekscout
o.a. te bestellen via: www.boekscout.nl/shop2/boek/9789465284613