Door: Willem van Altena
World Pride Amsterdam is een enorme happening waarin zo ongeveer alle facetten van het leven de revue passeren. Ook een thema dat doorgaans niet direct met de regenbooggemeenschap in verband wordt gebracht: sport. Bij Tennisvereniging Osdorp vindt op 28 en 29 juli een tweedaags toernooi plaats waar inclusiviteit het devies is: de Game of Love. “Als liefde wint, dan wint iedereen”, is de overtuiging van Jonas van der Kaaij-Olsson, die samen met James Tjan het sportevenement organiseert. “En we zijn nu al van plan om het een terugkerende happening te maken”, vult laatstgenoemde aan. “Op die manier kunnen we proberen het thema van veiligheid en verdraagzaamheid in de sport – niet alleen tennis – structureel op de kaart te krijgen.”
“De Game of Love is in de eerste plaats een gezelligheidstoernooi. We willen vooral dat mensen lol hebben,” zegt Jonas. “Natuurlijk is het een wedstrijd en winnen is niet helemaal onbelangrijk, maar het gaat er vooral om mensen samen te brengen,” vult hij aan. “Want als liefde wint, dan wint iedereen.”
Bubbel-dubbel
Het idee voor het toernooi ontstond op een late avond op het dakterras, na een ‘bubbel‑dubbel’ met clubvrienden. “Ik had vrienden van de club beloofd om een bubbelavond te hebben op ons dakterras hier,” vertelt Jonas. “Het werd vrij laat, mensen gingen naar huis en James, ik en Jola bleven verder babbelen”. In dat gesprek vielen een paar dingen samen: de Regenboog Stichting, waar Jola werkt, de sfeer op de club, en vooral de ruimte om jezelf te zijn. “Dat is echt heel fijn,” zegt Jonas. “Osdorp is nou eenmaal niet per se de eerste wijk waar je aan LGBT activiteiten denkt. Opeens viel het kwartje: dit jaar is het World Pride. Daar moesten we gewoon iets mee doen. En zo kwamen we op het idee voor een tennistoernooi tijdens World Pride”.
Wat een dronken idee had kunnen blijven, werd de dag erna serieus opgepakt. Jonas: “We hebben het idee meteen gepitcht bij het toenmalige bestuur, die reageerden meteen enthousast en kwamen zelfs met tips over subsidies bij de gemeente. Die hebben we binnen weten te hengelen en dat gaf onze plannen een enorme impuls.” James en Jonas werden uitgenodigd door Sport Pride om mee te doen aan de kick‑off en sloten aan bij de Sport Pride Foundation, die al langer sportactiviteiten tijdens Pride organiseert.
Genderneutrale dubbels
De Game of Love is bewust anders opgezet dan een standaard tennistoernooi. “In bijna alle toernooien speel je enkelpartijen of dubbels,” legt Jonas uit. “Wij hebben gekozen om zo veel mogelijk mensen de kans te geven om mee te doen. Dag één is een teamtoernooi van twee tot drie spelers. Elke wedstrijd bestaat uit twee enkelpartijen en één dubbelpartij: je wint met 3‑0 of 2‑1”. Dag twee krijgt een nog inclusiever gezicht. “Dan spelen we alleen dubbels,” zegt Jonas. “Een team bestaat uit vier spelers, en iedereen speelt twee dubbelpartijen, elk met een andere teamgenoot. Wat het zo inclusief maakt: de teams zijn totaal genderneutraal. Twee mannen, twee vrouwen, een gemixt paar... het maakt niet uit.”
Volkomen kansloos
Dat roept wel de voor de hand liggende vraag op of een team met alleen mannen dan niet bij voorbaat gaat winnen. Jonas, zelf een gevorderd amateurtennisser, reageert droog: “Ik heb toen ik jong was ooit gespeeld tegen de nummer zes van de wereld, Sabine Appelmans uit België, en ik was volkomen kansloos. We hebben ook dames in onze omgeving die heel goed kunnen tennissen. We proberen wel rekening te houden met het niveau van de spelers; een puur recreatieve speler speelt niet tegen iemand die wekelijks competitie speelt.” Hoewel Jonas zichzelf een fanatiek en zeer competitief speler noemt, benadrukt hij dat dat niet de toon van het toernooi moet bepalen. “Ik ben absoluut competitief,” geeft hij toe. “Maar dit toernooi is er om mensen samen te brengen. Het is leuk als je wint, maar nog belangrijker dat mensen plezier hebben en zich thuis voelen”.
Reguliere club, inclusieve cultuur
TV Osdorp is nadrukkelijk geen ‘exclusieve’ lhbtiq+-club, maar een reguliere vereniging in Amsterdam Nieuw‑West. Jonas heeft nooit overwogen definitief over te stappen naar een lhbtiq+-club: “Ik heb hier persoonlijk nooit iets anders dan respect gevoeld voor mijzelf als mens. Niemand heeft nare dingen gezegd over mij, ook vroeger niet. Ik ben wel eens naar een open dag geweest bij Smashing Pink, de Amsterdamse gay tennisvereniging. “De sfeer daar beviel me niet, en ze hadden daar eigenlijk niet zulke goede spelers. Op mijn competitieniveau had ik daar niet echt iets te zoeken.” Voor Jonas en James is het vanzelfsprekend dat een ‘gewone’ tennisvereniging een inclusief klimaat kan bieden. James: “Dat moet toch kunnen in elke club, vinden wij. Smashing Pink heeft geen monopolie op de community. Juist daarom willen we met Game of Love laten zien dat een club in Nieuw‑West een veilige en warme plek kan zijn voor spelers uit de lhbtiq+-gemeenschap én voor de buurt.”
Werk aan de winkel
TV Osdorp heeft weliswaar een groot aantal mensen uit de community op de ledenlijst, maar er is nog werk aan de winkel, zeker in een wijk als Amsterdam Nieuw-West. James: “Wij vinden het heel belangrijk dat iedereen zich echt welkom en veilig voelt om te tennissen. Wij vinden het heel fijn dat mensen zich hier veilig voelen om zichzelf te zijn terwijl ze met anderen aan het sporten zijn.” Hij hoopt dat TV Osdorp een voorbeeldfunctie kan vervullen, in de wijk en ver daarbuiten: “We hopen dat onze aanpak een voorbeeld kan zijn voor andere sportverenigingen in Nieuw‑West en Amsterdam, waar – zoals Jonas al zei – het thema van inclusiviteit veel meer aandacht zou moeten krijgen dan het nu doet. De verdraagzaamheid ten opzichte van de gay and lesbian community laat in sommige buurten wel te wensen over.”
Inclusiviteit in het tennis: Veel L, weinig G... en veel gedoe rond T
In de tenniswereld is acceptatie en zichtbaarheid van LGBTQIA+ sporters ongelijk verdeeld. Lesbische tennissers zijn er te over, en al heel lang: Billie Jean King en Martina Navratilova (foto) waren een halve eeuw geleden al ‘out en proud’ op de tenniscourts. Intussen is er een opvallende afwezigheid van openlijk gay mannelijke topspelers. Jonas beaamt dat. “In de lagere rangen, bij recreatieve spelers, zie je wel mannen die gay zijn. Maar in de top 50 van Nederland, en in de top 200 tot 400 van de wereld – ken ik helemaal niemand die gay is.
Hij is principieel tegen het idee dat iemand uit de kast móet komen: “Iedereen moet zelf weten wanneer je dat wil en niet. Ik ben helemaal tegen alles de trend van het ‘outing’. Maar zichtbare rolmodellen kunnen een cruciale rol spelen.”
Waar de onderrepresentatie van gay tennissers door komt is niet meteen duidelijk. Sponsorbelangen spelen een rol, zeker als het om Amerikaanse merken gaat, die vaak huiverig zijn om consumenten van zich te vervreemden en liever conservatief blijven. ‘Out and proud’ zijn blijft een uitzondering in de mannensport. Bij vrouwen ligt dat anders; we kennen niet alleen veel lesbische tennissers, maar ook in het vrouwenvoetbal is het geen enkel punt van discussie. “Misschien heeft het wat met de machocultuur te maken”, denkt Jonas hardop. “En ook een ongemakkelijk gevoel rond de kleedkamers en douches. Maar er zijn wel sporten waarin gay mannen heel zichtbaar –en succesvol zijn. Turnen, zwemmen, kunstrijden en schoonspringen bijvoorbeeld.”
Jonas en James hebben tot slot een duidelijke boodschap richting de tennisbond. “We vinden dat de KNLTB een grotere rol moet spelen in het promoten van inclusiviteit,” zegt James. “Daar kan Nederland een actievere rol spelen dan nu. Het voelt af en toe nog wat tammetjes.”
Transgender tennissters
Intussen lijkt inclusiviteit voor transgender tennissters verder te zoeken dan ooit. Sterker nog; de tenniswereld lijkt tot het bot verdeeld over de vraag of vrouwen die als man geboren zijn wel mee mogen doen in competities en toernooien. De WTA presenteert zich als open voor transgender vrouwen in het vrouwentennis, maar koppelt deelname expliciet aan “fair play”-criteria zoals langdurige identificatie als vrouw en het gedurende een bepaalde periode laag houden van testosteron binnen vooraf vastgestelde grenzen, in lijn met eerdere IOC‑achtige richtlijnen. Intussen roeren de tennisprofs zich volop in de media. Pikant: hartsvriendinnen Martina Navratilova en Billie Jean King (foto), beiden iconen van de LHBTQ‑rechten, liggen publiekelijk overhoop over transgender tennissters. Navratilova waarschuwt luid voor een ‘oneerlijk fysiek voordeel’ van trans vrouwen in het vrouwentennis, terwijl King benadrukt dat uitsluiting haaks staat op de gelijkheid en inclusie waar hun generatie voor heeft gestreden. Het laatste woord is nog lang niet gezegd...
Meer informatie?
Bezoek de website van World Pride Amsterdam over de Game of Love: https://pride.amsterdam/event/game-of-love-world-pride-team-tennis/
Bezoek de website van TV Osdorp
https://www.tvosdorp.nl/worldpride