Door Remco van Dam
De film Jimpa draait om de Australische Hannah, die werkt aan een film over haar vader. Omdat ze hem al twee jaar niet heeft gezien, reist ze samen met haar partner en kind naar Amsterdam voor een bezoek van enkele weken. Tiener Frances is onlangs uit de kast gekomen als non-binair, iets wat binnen het gezin nog altijd vragen oproept.
Zo worstelt Hannahs man bijvoorbeeld met iets ogenschijnlijk kleins, maar veelzeggends: noemt hij Frances tegenover anderen zijn dochter, of toch liever zijn kind? Terwijl opa Jim hen in Amsterdam ontvangt, verschuiven tijdens het verblijf langzaam de onderlinge verhoudingen en worden oude patronen opnieuw zichtbaar.
“Grandpa” vindt hij maar een suf woord, dus noemt de hoofdpersoon zichzelf liever Jimpa. In een eerder leven woonde Jim in Australië, waar hij een gezin had en politiek actief was. Maar door zijn coming-out en zijn uitgesproken karakter kwam hij steeds meer onder druk te staan uiteindelijk zag hij zich genoodzaakt te vertrekken. In Amsterdam bouwt hij een leven voor zichzelf op als academicus en activist. Daarnaast heeft hij een actief polyamoureus liefdesleven.
Droste
Deze Australisch-Nederlands-Finse coproductie speelt zich grotendeels af in een zomers Amsterdam. Kijk goed en je spot bekende gezichten als Frank Sanders, Hans Kesting en cameo’s van Rick Paul van Mulligen en Arjan Ederveen.
Regisseur Sophie Hyde baseerde Jimpa deels op haar eigen leven. Haar vader, Jim Hyde, was een Australische queer activist, wetenschapper en medewerker van de ALP (Australian Labor Party). Daarnaast zette hij zich fanatiek in als aidsactivist. Op het hoogtepunt van de epidemie verhuisde hij van Adelaide naar Melbourne om daar leiding te geven aan de Victorian AIDS Council. De film voelt daardoor als een liefdevolle ode aan Sophie’s vader.
Natuurlijk zijn er verschillen tussen de echte Jim Hyde en de Jim uit de film, zo verhuisde haar vader bijvoorbeeld nooit naar Amsterdam. Maar juist de overeenkomsten springen in het oog. Net als Sophie werkt ook hoofdpersoon Hannah aan een film over haar vader, wat zorgt voor een bijna ouderwets Droste-effect. Nog opvallender: de rol van het non-binaire kind Frances wordt gespeeld door Hyde’s eigen non-binaire tiener Aud Mason-Hyde. Met andere woorden: hen speelt in zekere zin gewoon zichzelf.
Vrije wereld
In Jimpa spelen generatieconflicten een belangrijke rol. Jim, weergaloos vertolkt door John Lithgow, is een man met sterke principes en een grote liefde voor discussie. Hij behoort tot een generatie met uitgesproken idealen, die niet altijd even consequent worden nageleefd. Tegelijkertijd is hij eigenwijs, soms zelfgenoegzaam en bepaald geen goede luisteraar.
Daar tegenover staat Hannah, subtiel gespeeld door Olivia Colman, die confrontaties juist liever uit de weg gaat. De film die ze over haar vader maakt, moet zonder conflict worden en vooral harmonieus blijven. Maar onder de oppervlakte borrelt van alles, wat de sfeer binnen het gezin geregeld ongemakkelijk maakt. Juist daarin schuilt de kracht van de film: er volgt geen grote alles-oplossende confrontatie. Oud zeer blijft bestaan, al groeien de personages wel langzaam naar elkaar toe.
En dan is er Frances. Hannah wil het liefs haar vijftienjarige kind beschermen, hun grootvader wil juist dat Francis gaat experimenteren. Hen droomt ervan om bij Jimpa te wonen, ver weg van het benauwende Adelaide, om een vrijere wereld te ontdekken. Jim noemt hen liefkozend “my grandthing”. In deze film betekent iets benoemen niet automatisch dat het ook volledig begrepen wordt. Maar taal kan wel ruimte scheppen om iemand te laten bestaan en misschien pas later echt begrepen te worden. Dat maakt de film gelaagd: hoe langer je erbij stilstaat, hoe meer lagen je ontdekt.
Jimpa draait vanaf 25 juni in de bioscoop