Meursault is een wereldvreemde jongen die niets van het leven begrijpt. Zijn tragische verhaal staat centraal in L’Etranger de nieuwe film van regisseur François Ozon. De Franse regisseur baseert zijn script op de gelijknamige roman van Albert Camus. Opmerkelijk genoeg is het boek uit 1942 nog altijd populair, zelfs op Booktok. Tijd voor een verfilming.
Door Remco van Dam
Het verhaal speelt zich af in Algiers 1938. De jonge Meursault krijgt te horen dat zijn moeder is overleden. De dag na de begrafenis begint ie een relatie met een oud-collega Marie. Daarnaast ontwikkelt hij een vriendschap met zijn buurman Raymond, een pooier die vaak wordt achtervolgd door familieleden van zijn ‘vriendin’. Na een hoeveelheid voorvallen breekt een fatale dag aan. De zomerhitte jaagt Meursault samen met Marie en Raymond naar het strand. Daar worden ze lastig gevallen door de mannen uit de familie van Raymonds maîtresse. De vechtpartij eindigt als Meursault de broer doodschiet. Hij wordt opgepakt en een rechtszaak volgt.
Passief
Anno 2026 zouden we vermoeden dat Meursault ergens op het autistisch spectrum zit. Hij houdt van een routinematig leven, zonder ambities en hecht geen belang aan fundamenten als het huwelijk. Zijn houding is veelal onverschillig en hij kan lastig omgaan met emotie. Zo laat ie zich een relatie met Marie aanleunen en heeft moeite met het verwerken van de dood van zijn moeder. Hij ervaart de wereld om hem heen als absurd. Hij is de ideale, passieve antiheld.
Ozon heeft zich grotendeels gehouden aan de originele tekst van Camus. Hij probeert niet te psychologiseren. En de vragen die je zou hebben naar aanleiding van het boek worden niet beantwoord. Toch ontkomt de regisseur niet aan interpretatie. Samen met acteur Benjamin Voisin heeft ie gewerkt om het personage sympathieker te maken. Meursault’s teksten zijn veelal onverschillig maar zijn pose verraad andere dingen. Zoals wanneer zijn vriendin hem ten huwelijk vraagt. Zijn woorden zijn kil en rationeel, maar het lichaam van de acteur laat zien dat ie van haar houdt.
Homo-erotiek
Het koloniale aspect van het verhaal komt ook in beeld. Algerije, een Franse kolonie, wordt getoond in zwart-wit als een verloren paradijs. Tegelijkertijd toont Ozon ook het onrecht. Zo is de lokale bevolking niet welkom in een bioscoop voor Fransen. En tijdens de rechtszaak blijkt dat het vermoorden van een Arabier minder erg is dan het niet huilen op de begrafenis van je moeder.
Ozon is een productieve en eigenzinnige filmmaker. Comedy’s, thrillers, drama’s, romances, hij maakt het allemaal. Zijn werk bevat veel homoseksuele personages zoals in Frantz en Peter von Kant. En natuurlijk ook camp, zoals in de thriller/comedie 8 femmes. Zijn nieuwste film heeft iets homo-erotisch. Voisin, met wie hij eerder in Été 85 werkte, is wonderschoon. Hij wordt vaak halfnaakt gefilmd: in bed of in zee. En de start van de moordscène tussen Meursault en de Algerijn heeft iets van een seksuele ontmoeting: warmte, blikken, spanning.
Verzadigd
L’Etranger is een lange, mooie film geworden. Het camerawerk doet denken aan de betoverende zwart-wit plaatjes van modefotograaf Bruce Weber: contrastrijk met een diep verzadigd zwart. Maar al deze pracht schuurt een beetje. Aan het eind van de film omarmt de hoofdpersoon de absurditeit van de wereld. Meursault heeft vrede met zijn rare lot en houdt niet meer vast aan het leven. Maar als je al die schoonheid. die Ozon ons voorschotelt, ziet dan begrijp je die koude onverschilligheid niet. Alsof de regisseur wil zeggen, waarom toch?
L‘Etranger draait vanaf 26 februari in de bioscopen