Icons. Sommige mensen lopen hun tijd niet vooruit, ze negeren haar simpelweg. Quentin Crisp was zo iemand. In een wereld die hem liever onzichtbaar maakte, koos hij ervoor om radicaal zichtbaar te zijn. Niet schreeuwerig, niet activistisch in de klassieke zin, maar compromisloos zichzelf.
Geboren als Denis Charles Pratt in 1908, groeide Crisp op in een Engeland waar homoseksualiteit strafbaar was en genderexpressie als afwijking werd gezien.
Toch weigerde hij zich aan te passen. Met zijn lange haren, flamboyante kleding en scherpe tong liep hij door Londen alsof hij het decor was – en de wereld slechts figurant. Dat had een prijs: jaren van armoede, geweld en uitsluiting. Crisp betaalde die prijs, maar boog nooit.
Zijn autobiografie The Naked Civil Servant maakte hem op latere leeftijd wereldberoemd. Niet omdat hij zich verzachtte, maar juist omdat hij niets mooier maakte dan het was. Met droge humor en een bijna wrede eerlijkheid beschreef hij een leven aan de rand van de samenleving. De verfilming en zijn vele televisieoptredens maakten hem tot een onverwachte ster: een oudere, openlijk homoseksuele man die geen verantwoording aflegde, aan niemand.
Crisp werd een icoon omdat hij liet zien dat zichtbaarheid ook kan bestaan uit volharding. Hij geloofde niet in respectabiliteitspolitiek, niet in ‘normaal doen om geaccepteerd te worden’. Zijn beroemde uitspraak “Never keep up with the Joneses. Drag them down to your level. It’s cheaper.” is meer dan een grap: het is een levenshouding.
Later verhuisde hij naar New York, waar hij door een nieuwe generatie werd omarmd als levend monument van queer moed. Hij inspireerde kunstenaars, schrijvers en performers – niet door hen te vertellen wat ze moesten doen, maar door voor te leven wat het betekent om niet te wijken.
Quentin Crisp is een icoon omdat hij bleef staan terwijl de wereld hem probeerde weg te duwen. Omdat hij elegantie vond in tegenspoed en humor als wapen gebruikte. En omdat hij bewees dat zichtbaarheid, hoe eenzaam ook, de weg kan openen voor velen die na je komen. Dat is geen pose. Dat is nalatenschap.
Dennis Pratt, Quentin Crisp: 25 December 1908 – 21 November 1999