Uitspraken van politici, berichten in kranten en reacties van YouTube-gebruikers over bevolkingsgroepen kunnen elkaar beïnvloeden. Daardoor ontstaat het risico dat discriminerende taal als steeds normaler wordt gezien, waarschuwt de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme.
Bron: Nu.nl
Onderzoek. Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam analyseerden toespraken en interrupties van Tweede Kamerleden, artikelen uit nationale kranten en de reacties onder YouTube-video's van De Telegraaf, de NOS, het NOS Jeugdjournaal en NU.nl. Het gaat om miljoenen teksten uit de periode 2014 tot en met 2024. Daarbij keken de onderzoekers hoe vaak er over bevolkingsgroepen wordt gepraat, met welke emotionele lading dat gebeurt en hoe vaak er sprake is van discriminatie.
Uit de resultaten komt naar voren dat politici, kranten en YouTube elkaar voortdurend beïnvloeden, schrijft de commissie. Vooral uitingen van Tweede Kamerleden blijken door te werken in het maatschappelijk debat. Wanneer zij vaker, negatiever of discriminerend over bevolkingsgroepen praten, is dat daarna op een vergelijkbare manier zichtbaar in YouTube-reacties. Ook in kranten wordt dat teruggezien, maar in minder sterke mate.
Andersom werkt het soms ook zo, maar wel een stuk minder. Als de manier waarop er over bevolkingsgroepen wordt gesproken in YouTube-reacties verandert, zijn die veranderingen volgens de onderzoekers ook terug te zien zijn in de uitingen van Tweede Kamerleden. Maar de invloed is duidelijk zwakker dan die van politici op sociale media, benadrukt de commissie in het voortgangsrapport. Door deze wisselwerking ontstaat volgens de commissie een risico op een neerwaartse spiraal, waarbij discriminerende taal steeds "normaler" wordt. Dat vindt de commissie zorgelijk.
Verantwoordelijkheid ligt bij verschillende partijen
"Politici, journalisten, sociale media platforms en gebruikers daarvan dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor een publiek debat dat volgens principes van gelijkwaardigheid wordt gevoerd", zegt commissievoorzitter Joyce Sylvester. Bij sociale media platforms ligt die verantwoordelijkheid in het modereren van reacties en het naleven van de wet.
Politici dragen op hun beurt weer verantwoordelijkheid omdat ze moeten nadenken over de impact van hun woorden, die doorwerken op plekken buiten de Tweede Kamer. Kranten moeten kritisch blijven duiden en opmerkingen in context blijven plaatsen, stelt de commissie.
"Het doorbreken van de normalisering van discriminatie vraagt om continue bewustwording van de impact van woorden", zegt Sylvester. Het is volgens haar essentieel om te blijven beseffen dat discriminerende taal niet acceptabel is. "Alleen zo kan worden bijgedragen aan een respectvolle omgang met diversiteit en kunnen discriminatie en racisme in ons land worden tegengegaan."