Tekst en illustratie: © Gaykrant. Onderzoeksredactie. Deel 1
In de reeks Online Haat, de regenboog onder vuur brengt Gaykrant de online haat tegen lhbti+’ers in kaart: welke narratieven er rondgaan en hoe die met feiten te weerleggen zijn, waar ze vandaan komen, wie ze verspreidt, wie eraan verdient en wat ze aanrichten. Maar een diagnose alleen is niet genoeg. Gaykrant wil vooral handelingsperspectief bieden. Daarom legden we vijf vragen voor aan stemmen uit de regenbooggemeenschap: wat doen we er zelf aan, wat moet er gebeuren, en wat kunnen we morgen al doen?
- Marie Ricardo, directeur COC Nederland
- Bjorn Beijnon, onderzoeker en onderwijsprofessional aan de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in digitale cultuur en de maatschappelijke macht van Big Tech
- Miquel Wijna, vice-voorzitter van Roze in Blauw Amsterdam, het politienetwerk voor de regenbooggemeenschap
- Lotje Beek, beleidsadviseur bij Bits of Freedom, de organisatie voor digitale burgerrechten
- RITA heeft niet gereageerd. De reactie van Movisie kwam na de deadline binnen en voegen we in een latere versie van dit artikel toe.
Miquel Wijna, Roze in Blauw
1. Wat doen we al?
Waar zie je dat de regenbooggemeenschap zich met succes verweert tegen online haat, in je eigen omgeving, werk of organisatie? Wat werkt, en waarom?
Marie: Als regenbooggemeenschap zijn we een sterke en weerbare gemeenschap, dat is door de geschiedenis heen telkens weer gebleken. Zo zullen we ons als gemeenschap ook samen succesvol verweren tegen online haat. Als COC doen we dat door in te zetten op preventie en repressie. Om haat te voorkómen en acceptatie te bevorderen, zetten we ons ervoor in dat jonge mensen op school leren dat je respectvol met elkaar moet omgaan, ongeacht onze onderlinge verschillen in seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken, huidskleur, geloof of welke grond dan ook. Dat doen we bijvoorbeeld met Paarse Vrijdag, voorlichting op school en Gender & Sexuality Alliances, clubjes van lhbti+ leerlingen en bondgenoten die op veel middelbare scholen werken aan onderwijs waar iedereen zichzelf kan zijn. Als er tóch sprake is van online en offline haat, dan moet er door politie en justitie worden ingegrepen en moeten daders worden bestraft. Nu gebeurt dat volgens ons nog veel te weinig.
Miquel: Vanuit Roze in Blauw zien we dagelijks hoe online haat zich manifesteert en steeds normaler lijkt te worden. Ik merk zelf steeds minder verontwaardiging en meer berusting. We zien dat samenwerking tussen belangenorganisaties, maatschappelijke partners en de politie helpt om signalen zichtbaar te maken en slachtoffers beter te ondersteunen. Ook positieve tegengeluiden en zichtbare bondgenootschappen zijn belangrijk: ze laten zien dat haat niet namens de meerderheid spreekt. Niet alleen tijdens de pridemaand, maar het hele jaar door. Wat werkt, is dat mensen zich gehoord, serieus genomen en gesteund voelen. Want juist wanneer slachtoffers en omstanders zich uitspreken, doorbreken we het stilzwijgen waarin haat kan groeien.
Lotje: We zien organisaties die minder afhankelijk willen zijn van Big Tech-bedrijven, en meer in eigen beheer willen doen. Dat is een mooi middel tegen online haat, want juist op Big Tech-platformen komen lelijke reacties vaak bovendrijven.
Bjorn: Wat ik al vaak zie gebeuren, en wat positief is, is dat wanneer er haat verspreid wordt op bijvoorbeeld Facebook, Instagram of TikTok, er vanuit de regenbooggemeenschap gereageerd wordt op die haat. Mensen spreken elkaar aan op wat er gezegd wordt en komen voor de gemeenschap op. En op zichzelf is dat natuurlijk goed, maar het lijkt ook te leiden tot polarisatie, omdat mensen zich sneller gedwongen voelen om daar weer op te reageren met meer haat. Misschien zijn we eigenlijk wel te veel bezig met het reageren op haat en niet genoeg met het kijken naar de plekken waar die haat vandaan komt. Sociale mediaplatformen, die ook een podium bieden aan deze haat, zouden niet alleen een forum moeten zijn waar haat benoemd kan worden, maar zouden mijns inziens ook veel actiever moeten ingrijpen wanneer haat verspreid wordt.
2. Zichtbaar blijven
Zichtbaarheid is onze kracht, maar maakt ons ook tot doelwit. Hoe blijft iemand zichtbaar zonder dat de haat je kapotmaakt? Wat hebben we nodig om zichtbaar te blijven?
Over zichtbaarheid verschillen de deelnemers duidelijk van toon.
Marie: Zichtbaarheid is voor onze gemeenschap ontzettend belangrijk: zonder zichtbaarheid geen acceptatie. Als mensen zeggen dat ze geen moeite hebben met lhbti+ personen, maar ze gaan wel tekeer op het moment dat lhbti+ mensen hand in hand lopen, elkaar een kus geven of zich online laten zien, dan is er geen sprake van échte acceptatie. Daarom mogen we onze online zichtbaarheid niet opgeven. Ook al kan het soms lastig zijn als je vervolgens nare reacties krijgt. Op straat, op het werk, in films, liedjes en reclames: ondanks haat, geweld en tegenstand zijn lhbti+ mensen door onze volharding de afgelopen decennia op tal van gebieden steeds zichtbaarder geworden. Zo gaat het ons ook lukken om online zichtbaar te zijn en blijven.
Bjorn: Ik vind het altijd heel erg flauw als mensen zeggen dat we als gemeenschap vooral zichtbaar moeten blijven, omdat we anders helemaal worden weggejaagd. Uiteindelijk is dat natuurlijk ook wel zo, maar het gaat veel te ver als sommigen dagelijks verschrikkelijke berichten moeten ontvangen. Het is echt makkelijker gezegd dan gedaan; het kost heel veel energie om iedere dag die strijd aan te gaan. Het klopt niet dat er telkens maar van die persoon verwacht wordt dat die rechtop blijft staan.
In plaats van de hele tijd maar van mensen in de regenbooggemeenschap te vragen om een dikkere huid te krijgen en actief te blijven op sociale media, zouden we het probleem veel meer bij de haat zelf moeten aanpakken en bij de manier waarop die verspreid wordt. Sociale mediaplatforms maken dat op dit moment mogelijk en hebben er een businessmodel van gemaakt. Die ruimte moet veel minder geboden worden. Dat kan door middel van moderatie, maar ook gewoon door strengere regelgeving die daadwerkelijk gehandhaafd wordt.
Lotje: Het zou natuurlijk normaal moeten zijn om geen haat te ontvangen, omdat je zichtbaar bent (online) – daar gaat dus iets mis. Hier ligt, vinden wij, een grote verantwoordelijkheid bij de platformen waarop die haat wordt verspreid. Die bedrijven zouden zich moeten inzetten om 1) extreme content, zoals haat(reacties) niet te belonen door ze zichtbaarheid te geven en 2) online haat tegen te gaan middels contentmoderatie.
Miquel: Dat is per persoon afhankelijk. De ene is vatbaarder voor online haat dan de andere. Op momenten dat ik me minder weerbaar voel kies ik er bewust voor om geen comments onder posts te lezen. Zichtbaarheid is essentieel voor acceptatie en gelijkwaardigheid, maar mag nooit betekenen dat iemand voortdurend haat moet verdragen. Vanuit Roze in Blauw vinden we dat niemand gedwongen zou mogen worden te kiezen tussen zichzelf zijn en zich veilig voelen. Om zichtbaar te kunnen blijven, zijn een veilige omgeving, steun vanuit de gemeenschap en actieve bondgenoten onmisbaar. Dat betekent ook dat we elkaars grenzen respecteren: soms is afstand nemen van sociale media noodzakelijk om jezelf te beschermen, en dat is geen zwakte. Platforms moeten hun verantwoordelijkheid nemen door bedreigingen en haatdragende uitingen serieus te behandelen, terwijl politie en justitie optreden wanneer wettelijke grenzen worden overschreden. We moeten bovendien voorkomen dat slachtoffers het gevoel krijgen dat zij er alleen voor staan. Onze boodschap is helder: niet de zichtbaarheid van LHBTIQ+ personen is het probleem, maar de intolerantie waarmee zij worden geconfronteerd.
Lotje Beek, Bits of Freedom
3. Wat moeten we doen?
Wie draagt welke verantwoordelijkheid: de gemeenschap zelf, bondgenoten, techplatforms, de politiek, politie en justitie? Wat moet er volgens jou als eerste veranderen?
Alle vier wijzen naar de techplatforms, maar ze leggen verschillende accenten.
Bjorn: In plaats van de hele tijd campagnes op te zetten waarin we mensen vragen zich fatsoenlijk online te gedragen, zouden de bedrijven achter de sociale mediaplatforms veel meer aangesproken moeten worden op hun rol. Anders verandert er weinig. De politiek is daarbij denk ik ook echt aan zet. Platforms zoals Facebook, X, en TikTok, moeten veel duidelijkere regels krijgen als het gaat om de inhoud die zij verspreiden, en hoe zij daarop moeten handhaven. Als ze dat niet doen, moet ook vanuit de politiek duidelijk zijn wat de consequenties zijn voor dit soort bedrijven.
Uiteindelijk zijn wij als consumenten van sociale mediaplatforms steeds makkelijker gaan accepteren hoe deze platforms werken. We zijn het businessmodel gewoonweg gewend en denken dat dit is hoe sociale media horen te werken. In plaats van dat sociale media gebaseerd zijn op een businessmodel waarin boosheid en verdeeldheid meer aandacht krijgen en grote bedrijven daaraan verdienen, kunnen we ook kijken naar wat voor platforms we zouden kunnen hebben als we publieke waarden vooropstellen. Platforms waarin we meer ruimte geven aan diversiteit en inclusie, met veel duidelijkere regels die ook daadwerkelijk gehandhaafd worden. We moeten daarmee echt een nieuw normaal gaan creëren in hoe we met sociale media omgaan en wat we daadwerkelijk van die sociale media vragen.
Lotje: De techplatformen moeten veranderen en zich aan de wet houden. Die verantwoordelijkheid ligt bij de techplatformen zelf en bij de toezichthouders (in Nederland is dat de ACM en voor de grootste platformen is dat de Europese Commissie). Ook de politiek kan een rol spelen met het voorstellen van nieuwe wetgeving. In de tussentijd is de realiteit dat dit nu nog niet of onvoldoende gebeurt. Daarom raden we regenboogorganisaties aan om zo veel mogelijk onafhankelijk te worden van Big Tech-platformen. Bijvoorbeeld door te communiceren op je eigen website, eigen nieuwsbrief, en via platformen als Mastodon.
Marie: Online haat is een groot probleem, en vraagt dat iederéén in actie komt: de gemeenschap zelf, techplatforms, politiek, politie en justitie. Als gemeenschap is het onze rol om zichtbaar te blijven en elkaar te steunen, ook als het moeilijk is. En om altijd weer melding te doen van haat en discriminatie, bijvoorbeeld op Meld.Online Discriminatie, Roze in Blauw of bij Rita. Want alleen als je meldt, kan er iets aan gedaan worden.
Als COC zien we het als onze rol om haat en discriminatie telkens weer bij al die betrokkenen op de agenda te zetten, om te zorgen dat ze ermee aan de slag gaan. Zo hebben we met zeven politieke partijen een Regenboogakkoord gesloten, waarin afspraken staan over de aanpak van online en offline haat en geweld. We zullen politici, politie en justitie en anderen steeds weer herinneren aan die beloften. Dat er op scholen meer aandacht moet komen voor acceptatie en onderling respect, bijvoorbeeld. Maar ook dat er veel meer politiecapaciteit moet komen om online- en offline geweld tegen onze gemeenschap aan te pakken. En dat sociale media platforms als Meta meer moeten doen tegen haat en discriminatie. Zo hebben we recent nog bereikt dat er hogere straffen komen op hate crimes, en zo werken we nu samen om te zorgen dat discriminatie van transgender, non-binaire en intersekse personen online en offline beter kan worden bestraft.
Miquel: De verantwoordelijkheid voor online haat ligt in eerste instantie bij degenen die deze verspreiden, niet bij de mensen die er het doelwit van worden. Maar daarnaast is het een gezamenlijke inspanning. De gemeenschap is wat mij betreft ook aan zet: lezen we stilletjes verder, of verweren we ons tegen haatberichten en rapporteren we bij de platforms wanneer mensen over de schreef gaan? Het is vervolgens wel belangrijk dat de platforms ook hun verantwoordelijkheid pakken; het is te makkelijk om alles maar toe te staan onder het mom van vrijheid van meningsuiting, vooral wanneer die vrijheid wordt gebruikt om haat te verspreiden en mensen te beledigen en discrimineren. De platforms kunnen daar met al hun technische tools echt meer in doen. Ik zie nog te vaak dat een – in mijn ogen - strafbare reactie volgens de grotere platforms binnen de richtlijnen valt.
Wanneer ik berichten plaats op onze eigen sociale media, let ik zoveel mogelijk op de reacties. Een discussie kan altijd, je hoeft het niet met ons eens te zijn. Ik zie een bezoek aan onze accounts als iemand die bij ons thuiskomt, die heeft zich dan ook te houden aan bepaalde gedragsregels, zoals respectvol met elkaar omgaan. Lukt dat niet, dan zou je iemand na herhaaldelijk waarschuwen kunnen weren, ook online. Dat is soms wel arbeidsintensief, maar zeer zeker de moeite waard. Op de accounts van Roze in Blauw moeten bezoekers zich veilig voelen, daar is wat mij betreft geen ruimte voor online haat. Het zou mooi zijn als dat voor andere accounts ook geldt.
Melden van online haat kan naast bij de platforms ook bij instanties als discriminatie.nl en de politie, al zal iedere keer afgewogen moeten worden of schaarse politiecapaciteit ingezet kan en moet worden. Datzelfde geldt voor de strafrechtketen die na ons komt. Die capaciteit is niet oneindig en online haat verspreiden gaat zo makkelijk en snel, dat daar in veel gevallen niet strafrechtelijk tegen op te treden is. Ik zie meer in tijdige correctie op de platforms, door de platforms, en de accounthouders. De plaatsers van berichten hebben wat mij betreft ook een verantwoordelijkheid: vinden ze alles toelaatbaar wat onder hun berichten geplaatst wordt, of worden lezers gecorrigeerd en berichten zo nodig verwijderd?
Marie Ricardo. Foto: Geert van Tol
4. Samen sterker
De regenbooggemeenschap is divers en niet altijd eensgezind. Hoe voorkomen we dat haat ons verdeelt? En hoe zorgen we dat de meest kwetsbaren, zoals transpersonen, jongeren en queer mensen van kleur, er niet alleen voor staan?
Marie: Het is essentieel dat we als gemeenschap schouder aan schouder staan, in deze tijd van toenemende haat en discriminatie. Ik vind eensgezindheid een kracht van onze regenbooggemeenschap, net als onze weerbaarheid. Veruit de meeste mensen in onze gemeenschap beseffen dat we als lesbische, homoseksuele, bi+, transgender, non-binaire, queer en intersekse mensen allemaal geconfronteerd worden met dezelfde soort vooroordelen en stereotypen. Vooroordelen en stereotypen over hoe je je als man of vrouw zou moeten gedragen, op wie je verliefd zou mogen worden, hoe je lichaam eruit zou moeten zien en dat er alleen maar mannen en vrouwen zouden zíjn. Veruit de meeste mensen in onze gemeenschap beseffen bovendien dat als we anderen verdeeldheid laten zaaien, of mensen laten uitsluiten, dat we dan zelf als volgende aan de beurt zijn om uitgesloten te worden. Onze gemeenschap houdt elkaar vast, en dat moeten we blijven doen.
Samen sterker betekent wat mij betreft ook: samen sterker met onze bondgenoten. Want online haters zijn weliswaar luid, maar het is eigenlijk maar een kleine groep. Veruit de meeste mensen in Nederland – dat loopt op tot bijna 90 procent - staan positief tegenover de regenbooggemeenschap. Het is heel belangrijk dat die ‘stille meerderheid’ van bondgenoten zich laat horen, en dat we hen daartoe uitnodigen. Met onze hechte gemeenschap en onze bondgenoten kunnen we ook deze tegenslag overwinnen.
Bjorn: We weten allemaal dat de regenbooggemeenschap een super diverse groep is. Dat is de kracht van de gemeenschap, maar tegelijkertijd ook een zwakte. Doordat we zo divers zijn, kijken we vaak juist meer om naar de mensen die op ons lijken binnen de gemeenschap, en minder naar de mensen die wat verder van ons afstaan. Dat is zorgelijk, want bepaalde groepen die binnen de gemeenschap ook vaak in de minderheid zijn, zoals transpersonen, zijn steeds vaker onderwerp van politieke discussies. Dat raakt uiteindelijk de gehele regenbooggemeenschap. Het is daarom belangrijk dat we ons niet alleen uitspreken wanneer onszelf onrecht wordt aangedaan, maar ook wanneer we zien dat iemand anders binnen de gemeenschap haat over zich heen krijgt. Uiteindelijk is dat de solidariteit die we nodig hebben om ons niet te laten verdelen en om te laten zien dat wij, hoe divers we ook zijn, als gemeenschap samen sterk staan. We moeten dus niet alleen opkomen voor de mensen die op onszelf lijken, maar vooral ook voor degenen die het op dit moment het hardst nodig hebben.
Miquel: De kracht van onze gemeenschap ligt juist in haar diversiteit, en die diversiteit moeten we beschermen, ook wanneer we onderling van mening verschillen. Vooral transgender personen, jongeren en queer mensen van kleur verdienen onze nadrukkelijke aandacht en solidariteit. We mogen niet toestaan dat verdeeldheid binnen de gemeenschap wordt aangewakkerd door mensen die de rechten en vrijheden van minderheden ter discussie stellen. Dat vraagt om te luisteren naar elkaar, ruimte te bieden aan verschillende perspectieven en op te komen voor degenen van wie de stem minder vaak wordt gehoord. We zijn een politie voor iedereen en hebben de verantwoordelijkheid om toegankelijk en benaderbaar te zijn, juist ook voor mensen die door eerdere ervaringen minder vertrouwen hebben in de politie. Vertrouwen ontstaat niet vanzelf, maar door zichtbaar aanwezig te zijn, werkelijk te luisteren en consequent te handelen. Tegelijkertijd weten we dat we als politieorganisatie ook niet onfeilbaar zijn. Het komt soms voor dat we ook onze eigen collega’s moeten aanspreken op ongewenst gedrag of uitingen. Het is fijn om te zien dat dergelijk gedrag door collega’s wordt gesignaleerd en dat betrokkenen daarop worden gecorrigeerd. Daar maken wij ons vanuit Roze in Blauw ook iedere dag weer hard voor.
5. Wat kunnen we?
Stel: morgen krijgt een jonge queer persoon voor het eerst een golf haatberichten over zich heen. Wat wil je diegene meegeven? En wat kan ieder van ons, als lezer, bondgenoot of organisatie, morgen al doen?
Bjorn: Probeer als eerste niet te reageren op al die berichten. Je hoeft jezelf niet altijd maar te verdedigen tegenover mensen die überhaupt niet geïnteresseerd zijn in wie je bent, maar er enkel op uit zijn om een reactie bij jou of bij anderen uit te lokken. Zoek mensen om je heen bij wie je je veilig voelt en met wie je erover kunt praten. Als jij niet aan anderen laat blijken wat dit soort berichten met jou doen, weten zij ook niet wanneer ze hulp kunnen bieden en hoe ze onderdeel kunnen zijn van de oplossing.
En voel je vooral niet verplicht om al die haat te blijven incasseren. Het is geen teken van zwakte als je mensen blokkeert. Het laat juist zien dat je zelf de regie neemt over hoe jij online met anderen wilt omgaan. Het incasseren van haat hoeft daar helemaal geen onderdeel van te zijn. Dat is namelijk ook iets wat je in de fysieke ruimte niet zou accepteren. Wanneer er echt heftige bedreigingen komen, meld die dan. Ook dat hoef je niet allemaal zelf te doen. Praat met iemand bij wie je je veilig voelt over het incident en maak een melding bij de politie wanneer je je door dit soort berichten onveilig voelt. Voor degenen die zien dat iemand binnen onze gemeenschap online wordt aangevallen: bied dan steun. Niet alleen door online in de verdediging te schieten voor die persoon, maar bijvoorbeeld ook door een berichtje te sturen om te vragen hoe het met diegene gaat. Spreek je steun uit en help eventueel met het melden van dit soort reacties. Het belangrijkste is dat iemand merkt dat die er niet alleen voor staat.
Marie: Wanneer je als queer persoon te maken krijgt met online discriminatie, dan is het belangrijk om te beseffen: je staat er niet alleen voor. Je maakt onderdeel uit van een hechte en sterke regenbooggemeenschap, waar we elkaar steunen en voor elkaar opkomen. Het is belangrijk om als slachtoffer altijd melding te doen van haat, bijvoorbeeld bij Meld.Online Discriminatie, Roze in Blauw of bij Rita. Want alleen als je meldt, kan er iets aan gedaan worden. Soms heb je als slachtoffer ook gewoon behoefte aan steun of een luisterend oor. Dan kun je natuurlijk terecht bij vrienden, maar bijvoorbeeld ook bij Switchboard, een veilige plek voor al je vragen en zorgen, of voor als je gewoon even je verhaal kwijt wilt bij iemand uit de gemeenschap. Voor lhbti+ jongeren is er bijvoorbeeld ook Jong & Out, een community waar jonge queer mensen steun vinden bij elkaar.
Als je ziet dat anderen te maken krijgen met online haat, kom dan in actie. Spreek je uit of steun het slachtoffer, bijvoorbeeld door juist een positieve, steunende reactie online te plaatsen. Ook kun je zelf melding maken bij de instanties als je ziet dat anderen het slachtoffer zijn van online of offline haat.
Lotje: Als Bits of Freedom zetten we ons in voor een leuker internet, waar haat en polarisatie niet beloond worden. Dat is hoe wij ons kunnen inzetten. Maar ik kan me voorstellen dat deze persoon daar niet altijd een boodschap aan heeft. Misschien aan diegene de vraag stellen wat hij/zij/hen nodig heeft?
Miquel: De haat die je leest is niet wat jou definieert. Je bent goed zoals je bent, je staat er niet alleen voor en niemand heeft het recht je te bedreigen of te intimideren vanwege wie je bent. Zoek steun bij iemand die je vertrouwt en blijf niet alleen rondlopen met de impact die online haat op je kan hebben. Bewaar zo mogelijk bewijsmateriaal, bijvoorbeeld door screenshots te maken waarop de berichten, gebruikersnamen en tijdstippen zichtbaar zijn, en meld de uitingen bij het betreffende platform. Bij bedreiging, discriminatie of andere mogelijk strafbare feiten kun je contact opnemen met de politie; Roze in Blauw kan daarbij een laagdrempelig aanspreekpunt zijn. Ook wanneer iets niet strafbaar blijkt, kan het belangrijk zijn om ervaringen bespreekbaar te maken en ondersteuning te zoeken. Tegen alle lezers en bondgenoten zeggen we: kijk niet weg, spreek je uit tegen haat, steun de slachtoffers en help voorkomen dat kwetsende boodschappen onweersproken blijven. Het is de weg van de lange adem, maar niets doen is geen optie.
Conclusie: Uit het gesprek valt één duidelijke lijn te ontdekken: online haat is niet het probleem van wie zichtbaar is, maar van wie haat verspreidt en van de platforms die daar ruimte aan bieden en eraan verdienen. Zichtbaarheid blijft essentieel, maar mag nooit betekenen dat je haat moet incasseren. Afstand nemen, blokkeren of even niet lezen is geen zwakte. Over alles eens zijn de deelnemers niet. Het COC zet in op preventie én wil dat politie en justitie harder optreden en daders bestraffen. Roze in Blauw wijst juist op de beperkte politiecapaciteit en ziet meer in tijdige correctie door platforms en accounthouders. Bjorn Beijnon gaat verder: niet alleen beter modereren, maar een ander verdienmodel, met platforms waarin publieke waarden voorop staan. Bits of Freedom legt de verantwoordelijkheid bij de platforms en de toezichthouders, en raadt regenboogorganisaties intussen aan zo onafhankelijk mogelijk te worden van Big Tech, met een eigen website, een eigen nieuwsbrief of Mastodon. Die verschillen laten zien dat er niet één oplossing is. Iedereen is aan zet. Wat wél vaststaat, is wat ieder van ons morgen al kan doen: niet wegkijken, je uitspreken, een slachtoffer een berichtje sturen, bewijs bewaren en melden. En vooral: elkaar laten merken dat niemand er alleen voor staat, ook niet wie het nu het zwaarst te verduren heeft, zoals transpersonen, jongeren en queer mensen van kleur.
Wat doet de Gaykrant? Aangifte doen. Gaykrant neemt ook zelf verantwoordelijkheid. Samen met Pride Haarlem maakten we een selectie van online haatberichten, die we melden, waarvan we aangifte doen en die we voorleggen aan de ACM. In de reeks Online Haat, de regenboog onder vuur (zie illustratie) blijven we die haat in kaart brengen, de narratieven met feiten weerleggen en laten zien wie eraan verdient. Want, zoals Miquel Wijna zegt: het is de weg van de lange adem, maar niets doen is geen optie.
