Amsterdam staat bekend als queer hoofdstad van de wereld. Maar nieuw wetenschappelijk onderzoek schetst een verontrustend ander beeld: vier op de tien jongeren vindt lhbti+’ers niet gelijkwaardig. En in de stad die trots haar regenboogvlaggen toont, nam het geweld tegen lhbti+’ers toe tot een schokkend niveau. Een nieuw boek stelt de vraag die niemand meer kan ontwijken.
Door: Redactie
Ze mogen er wel zijn — maar ik wil het niet zien
Amsterdam, 7 april 2026: Uit grootschalig onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (maart 2026), uitgevoerd onder ruim 31.000 middelbare scholieren in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, blijkt een verontrustende tweedeling. Een meerderheid zegt dat iedereen gelijkwaardig is, ongeacht op wie je verliefd wordt. Tegelijkertijd vindt 41% van de jongeren lhbti+’ers niet gelijkwaardig. En 35% vindt dat je niet zelf mag bepalen op wie je verliefd wordt.
Zichtbaarheid ligt nog gevoeliger. Een ruime meerderheid is tegen genderneutrale toiletten op school, meer dan de helft vindt dat geslacht vaststaat bij geboorte, en vier op de tien jongeren wijst de viering van Paarse Vrijdag op alle scholen af. De boodschap die uit de cijfers oprijst is ongemakkelijk helder: ‘ze mogen er zijn: maar dan liefst onzichtbaar.’
Gaykrant hoofdredacteur, auteur Bamber Delver: “De regenboogbeweging kent niet anders dan golven van tolerantie en van nieuwe repressie. Daar gáán we weer. Hoezo, terug de kast in? Ze kunnen ons wat!”
Roze stad, rode cijfers
De onveiligheidsgevoelens zijn niet zonder grond. Onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam/Risbo, uitgevoerd in opdracht van het WODC, toont aan dat geweld en intimidatie tegen lhbti+’ers in Amsterdam fors zijn toegenomen. In 2023 kreeg maar liefst 60% van de betrokken lhbti+’ers te maken met geweld of discriminatie. Velen passen hun gedrag aan: ze verbergen wie ze zijn, mijden bepaalde plekken, houden handen niet vast in het openbaar. Dit in een stad die zichzelf nog altijd ‘roze stad’ noemt en in 2026 gastheer is van World Pride.
Een boek dat de vraag stelt die niemand durft te stellen
Tegen deze achtergrond verschijnt op 11 april 2026 Amsterdam, queer hoofdstad van de wereld, een rijk geïllustreerd boek van auteur Bamber Delver, uitgegeven in samenwerking met stichting Gaykrant. Het boek volgt een tijdlijn van de jaren twintig tot 2026 en bevat zeldzame archieven, persoonlijke verhalen en indringende interviews met o.a. Henk Krol, Siep de Haan, Jennifer Hopelezz, Dia Roozemond, Sajad Salmanpour, Suzanne van de Laar en Rosan Smits.
Het boek opent met een voorwoord van burgemeester Femke Halsema, die schrijft: „Amsterdam is en blijft een plek waar je in vrijheid en veiligheid jezelf kan zijn.” De onderzoekscijfers plaatsen die uitspraak in een scherp en ongemakkelijk perspectief.
Een van de centrale stemmen in het boek is Henk Krol, oprichter van de Gaykrant en pionier van de eerste regenboogrechten. Hij lobbyde 25 jaar lang voor huwelijksgelijkheid en zag op 1 april 2001 ontstaan wat hij omschrijft als “het beste immateriële exportproduct van Nederland.” Op 11 april ontvangt hij als eerbetoon voor zijn inspanningen het eerste exemplaar van het boek.
Informatie over de boekpresentatie — zaterdag 11 april 2026
Locatie: Ramses Shaffy Huis, Piet Heinkade 231, Amsterdam
Inloop: 14.00 uur | Start presentatie: 14.30 uur | Einde: 16.30 uur
Het programma omvat een interactieve boekpresentatie door de auteur, de officiële overhandiging van het eerste exemplaar aan Henk Krol, en een zaalgesprek over de centrale vraag: Is Amsterdam nog steeds dé queer hoofdstad van de wereld? Aansluitend: boekverkoop, signeren en rondleiding door het Ramses Shaffy Huis.
Voor boekbestellingen: www.bravenewbooks.nl/bamberdelver