Er gaat niets boven het zien van je favoriete queer film op het grote scherm. Natuurlijk kom je thuis met streamingdiensten of een oude dvd al een heel eind, maar een bioscoopscherm blijft toch iets anders. Deze zomer kun je daarvoor terecht in het EYE Filmmuseum. Onder de titel Queer Power vertoont het museum maar liefst 35 lhbtiq+-klassiekers. Grote kans dus dat je naast oude favorieten ook een nieuw cinematografisch pareltje ontdekt.
Door: Remco van Dam
Vanaf de allereerste filmbeelden waren queer personen en personages al zichtbaar op het scherm. Aan het eind van de negentiende eeuw werd volop geëxperimenteerd met korte opnames. Zo filmde uitvinder Thomas Edison in 1894 hoe de biseksuele krachtpatser Eugen Sandow zijn spieren showde. Een jaar later verschenen in The Gay Brothers twee dansende mannen in beeld. Expliciet was het zelden: queer thema’s bleven in die beginjaren vaak verborgen of verhuld. Voor wie meer wil weten over de vroege filmgeschiedenis en de manier waarop cinema in de twintigste eeuw met lhbtiq+-personages omging, vertonen ze de documentaire The Celluloid Closet (1995).
Pirate
Met de komst van de avondvullende film rond 1910 verschenen ook de eerste uitgesproken lhbtiq+-verhalen op het doek. Dat waren er overigens niet veel. In het programma van Queer Power zijn drie van die vroege klassiekers opgenomen. Zo is er Filibus (foto, 1915) , een Italiaanse stomme film over een mysterieuze luchtpirate die moeiteloos wisselt tussen vrouwen- en mannenkleding. Terwijl ze een detective probeert te slim af te zijn, probeert ze ook het hart van een vrouw te veroveren. Ook het Duitse drama Mikaël (1924) staat op het programma, waarin een kunstenaar gevoelens ontwikkelt voor zijn mannelijke model. En ze vertonen Mädchen in Uniform (1931): de beroemde film over een leerling op een meisjeskostschool die openlijk haar liefde verklaart aan haar lerares, met een schandaal tot gevolg.
Griezelen
De lijst is behoorlijk divers met ook een aantal Aziatische films. Zoals de Funeral Parade of Roses (1969). Deze Japanse experimentele film handelt over een transmeisje dat gaat werken als hostess in een underground homobar. Net zo bijzonder is de vertoning van Badnam Basti (foto, 1971) over een buschauffeur die een relatie aangaat met zijn collega. Dit wordt beschouwd als India’s eerste homofilm, het was jarenlang zoek totdat in 2019 een kopie opdook. Naast arthouse films staan er ook genoeg popcornflicks op het programma. Zin om te griezelen? Dan zijn Bound (1996) en A Nightmare on Elm Street 2: Freddy’s Revenge (1985) aanraders. Ga je voor die laatste, pik dan meteen ook de documentaire Scream, Queen! My Nightmare on Elm Street (2019) mee. Die duikt diep in de queer thema’s en cultstatus van de horrorklassieker.
Priscilla
Houd je meer van cult en camp, dan kun je naar Pink Flamingos (foto, 1972) van John Waters, Querelle (1982) van Werner Fassbinder of naar het homo-erotische Pink Narcissus (1971). Daarnaast mogen een aantal crowd pleasers niet ontbreken: La Cage aux Folles (1978), My Beautiful Laundrette (1985), I’ve Heard the Mermaids sing (1987), Beautiful Thing (1996) en natuurlijk The Adventures of Priscilla Queen of the Desert (1994). Een derde van de lijst is van de afgelopen 26 jaar. De 21ste eeuw is goed vertegenwoordigd met een aantal juweeltjes als Hedwig and the Angry Inch (2001), het Oscarwinnende Moonlight (2016) en het prachtige Contracorriente (2009).
Stil
Wie de lijst van Queer Power bekijkt, kan al snel films bedenken die ontbreken. Zo is de Spaanse regisseur Pedro Almodóvar bijvoorbeeld nergens te vinden. Begrijpelijk natuurlijk, je kunt nu eenmaal niet alles programmeren. Toch voelt een ander gemis groter: de Nederlandse film is nauwelijks vertegenwoordigd. Alleen de documentaire Yo Soy Así (foto, 2000), over een dragbar in Barcelona, werd in ons land geproduceerd. Waar zijn klassiekers als De vierde man (1983), Antonia (1995), Boven is het stil (2013) of Simon (2004)? Misschien is dat materiaal voor een apart festival rond queer cinema van eigen bodem. Een kleine smet op een leuke selectie.
Queer Power is vanaf 26 juni tot en met 2 september in EYE Filmmuseum
