Door: Henk Nijmeijer. Regenboogambassadeur Drenthe
Henk Nijmeijer is Regenboogambassadeur Drenthe en auteur van het ‘Kleuren van gelijkheid. Een pleidooi voor lhbti+ acceptatie, vrijheid en inclusie’. Voor Gaykrant schrijft hij regelmatig over zijn ervaringen en visie.
“Je mag er zijn, zolang ik je maar niet zie. Het klinkt als een pijnlijke tegenspraak. Toch is dat de boodschap die overblijft wanneer de zichtbaarheid van lhbti+ personen wordt voorgesteld als iets wat anderen wordt opgedrongen. Hun aanwezigheid krijgt daarmee een voorwaarde: houd jezelf voldoende op de achtergrond, dan kunnen we je accepteren.
Twaalf queer journalisten spraken zich onlangs in Het Parool uit tegen het gemak waarmee de media deze redenering herhalen. Hun oproep getuigt van verantwoordelijkheid voor het eigen vak. Wie schrijft, kiest woorden, koppen en invalshoeken. Daarmee geef je richting aan de manier waarop lezers naar mensen kijken. Woorden kunnen ruimte scheppen voor begrip en ontmoeting. Ze kunnen mensen ook tot indringer maken in een samenleving waarvan ze gewoon deel uitmaken.
Wanneer twee mannen hand in hand lopen, laten ze iets zien wat bij andere stellen nauwelijks aandacht trekt. Toch kan hun zichtbaarheid aanleiding worden voor een discussie over de vraag of het allemaal wat minder kan. Daarmee ontstaat een ongelijke maatstaf. Wat voor de één vanzelfsprekend onderdeel is van het dagelijks leven, wordt voor de ander een publieke verklaring waarvoor uitleg nodig is.
Nog ingrijpender wordt het wanneer die zichtbaarheid wordt aangevoerd als verklaring voor de afnemende acceptatie. Dan verschuift de verantwoordelijkheid voor de afwijzing naar degene die wordt afgewezen. Had je minder aandacht gevraagd, minder vlaggen opgehangen of jezelf minder nadrukkelijk laten zien, dan was de weerstand misschien niet zo groot geweest. Zo wordt van mensen gevraagd hun eigen ruimte te verkleinen om afwijzing door anderen te voorkomen.
Natuurlijk mogen we discussiëren over campagnes, voorlichting en de inrichting van de openbare ruimte. Ook ongemak mag worden uitgesproken. Juist dan is zorgvuldig doorvragen nodig. Wat ervaart iemand precies als opdringen? Welke concrete gebeurtenis ligt daaraan ten grondslag? En waarom wordt de aanwezigheid van de ene persoon vanzelfsprekend gevonden, terwijl die van de andere uitleg behoeft? Een ervaring verdient aandacht. De verklaring die iemand eraan geeft, verdient onderzoek.
Voor mij als regenboogambassadeur raakt dit rechtstreeks aan sociale veiligheid. Hoe vrij ben je om over je partner te vertellen, als je eerst moet inschatten of anderen dat overdreven zichtbaar vinden? Hoe veilig voelt een leerling zich wanneer diens toekomst onderwerp wordt van een debat over wat klasgenoten nog willen verdragen? De ruimte om jezelf te zijn wordt mede gevormd door de woorden die om je heen klinken.
Artikel 1 stelt de norm. In onze cultuur en onze onderlinge relaties krijgt die norm dagelijks betekenis. Bestuurders, politici, journalisten en onderwijsprofessionals dragen daarin een bijzondere verantwoordelijkheid. Hun woorden geven richting aan wat als gewoon, wenselijk of verdacht wordt beschouwd. Die invloed vraagt om zorgvuldigheid en de bereidheid de eigen aannames te onderzoeken.
Daarom waardeer ik de oproep van deze journalisten. Zij houden hun eigen beroepsgroep een spiegel voor en vragen wat hun woorden teweegbrengen. Die vraag mogen wij ons allemaal stellen. Helpt onze taal mensen om volwaardig deel te nemen? Of maken we hun aanwezigheid afhankelijk van het comfort van anderen?
Wie zichzelf moet verbergen om aanvaard te worden, betaalt voor die aanvaarding met een deel van zijn vrijheid. De kracht van het woord begint bij het besef dat wij die vrijheid met onze taal kunnen verruimen, en kunnen begrenzen.”
Lees ook Henk Nijmeijer’s boek: Kleuren van gelijkheid. Een pleidooi voor lhbti+ acceptatie, vrijheid en inclusie
Prijs: € 20,99
ISBN 978-94-652-8609-9
Het boek is via elke (online) boekhandel te bestellen.
Of via deze link: https://koopmijnboek.shop/978946528609
