Gastartikel door: Independer
Als je transgender bent en in zorg wilt of al in een traject zit, krijg je naast alle emoties ook te maken met regels, wachtlijsten en vergoedingen. Dat kan zwaar en soms verwarrend zijn. Het helpt dan als je in ieder geval weet hoe de belangrijkste dingen rondom de zorgverzekering werken.
Wat valt er onder transgenderzorg?
Transgenderzorg kan uit verschillende onderdelen bestaan. Welke stappen je zelf wilt zetten, bepaal je samen met je behandelaren. Veelvoorkomende vormen van zorg zijn:
- gesprekken en diagnostiek bij een genderteam of psycholoog
- hormoonbehandeling, zoals oestrogeen of testosteron
- puberteitsremmers bij jongeren
- operaties, bijvoorbeeld borstverwijdering, borstvergroting of onderoperaties
- stemtraining bij een logopedist
- medische nazorg, bloedcontroles en controles bij het genderteam
Wat zit meestal in de basisverzekering?
De meeste medische transgenderzorg loopt via een erkend genderteam in een ziekenhuis. Daarvoor heb je meestal een verwijzing van je huisarts nodig. Samen met je huisarts stel je een plan op dat past bij wat jij nodig hebt in het traject. Veel van de behandelingen worden vergoed door de basisverzekering. Denk aan:
- Diagnostiek en gesprekken bij een genderteam worden vergoed uit de basisverzekering.
- Hormonale behandeling (bijvoorbeeld oestrogeen of testosteron) hoort ook bij de basisverzekering, als het door het genderteam wordt voorgeschreven en binnen de richtlijnen valt.
Ook een deel van de operaties valt onder het basispakket:
- borstverwijdering bij veel transmannen
- soms onderoperaties, als aan de criteria wordt voldaan;
- soms borstvergroting bij transvrouwen als er na hormonen bijna geen borstgroei is.
- Stemtherapie kan worden vergoed als logopedie, zeker als je naar een logopedist gaat die ervaring heeft met transgenderstemmen.
Dat deze zorg in de basisverzekering zit, betekent dat je er in principe recht op hebt als jij en je behandelaren vinden dat dit medisch nodig is. Ongeacht de verzekeraar, moet iedere basisverzekering dezelfde soort zorg dekken, al kunnen afspraken per verzekeraar verschillen. Daarom is het handig om je zorgverzekering te vergelijken, zodat je een goed overzicht hebt welke zorgverzekering het beste jouw situatie aansluit.
Wat wordt vaak niet of maar deels vergoed?
Niet alle wensen rond je lichaam en gender vallen automatisch onder medische noodzaak. Voorbeelden van zorg die vaak niet of beperkt wordt vergoed:
- uitgebreide gezichtsfeminisatie of -masculinisatie
- haartransplantaties
- permanente ontharing buiten het gebied dat nodig is voor een operatie
- bepaalde cosmetische ingrepen aan neus, kaak of adamsappel, als daar geen duidelijke medische reden voor is
Soms is er wel een vergoeding mogelijk, bijvoorbeeld uit een aanvullend pakket of als het genderteam een heel duidelijke medische of psychische reden aangeeft. Maar in veel gevallen betaal je deze zorg grotendeels zelf.
Eigen risico en andere kosten
Zorg uit de basisverzekering is niet altijd gratis. Je kunt met verschillende soorten kosten te maken krijgen. Het verplichte eigen risico is het bedrag dat je elk jaar eerst zelf betaalt voor zorg uit de basisverzekering. Alle ziekenhuiszorg en veel medicijnen vallen hieronder:
- afspraken bij het genderteam in het ziekenhuis
- bloedonderzoek en andere onderzoeken
- een deel van de hormoonmedicatie
Pas als je eigen risico in dat jaar helemaal op is, betaalt de zorgverzekeraar de verdere kosten uit de basisverzekering. Daarnaast is er soms een eigen bijdrage. Dat is het bedrag dat je betaalt naast het eigen risico, bijvoorbeeld omdat jouw merk medicijn duurder is dan het voorkeursmiddel van de verzekeraar. Dit verschilt per verzekeraar en per apotheek.
Wanneer is wisselen van zorgverzekering zinvol?
Het kan zinvol zijn om er bewust over na te denken om over te stappen naar een andere zorgverzekeraar als:
- jij of je genderteam tegen vergoedingsgrenzen aanloopt
- jouw ziekenhuis of genderteam niet of maar deels is gecontracteerd
- je elk jaar je volledige eigen risico gebruikt en je wilt kijken of een andere polis beter bij dat zorggebruik past
Mocht een andere zorgverzekering beter bij jouw situatie passen, is er ieder jaar een mogelijkheid om over te stappen naar een andere zorgverzekeraar. Uiterlijk op 12 november maken alle zorgverzekeraars hun nieuwe premies en voorwaarden bekend. Vanaf dat moment kun je polissen rustig met elkaar vergelijken en beslissen of iets anders beter bij jou past. Tot en met 31 december kun je dan overstappen van zorgverzekering, zodat je nieuwe verzekering op 1 januari ingaat.
Lees ook: Zo vind je een zorgverzekering die écht bij je past
Opties wanneer je op de wachtlijst staat
Als je op de wachtlijst staat, kan dat heel zwaar zijn. Zeker als je het gevoel hebt dat er weinig schot in zit. In sommige gevallen kun je dan kijken naar een behandeling in het buitenland. Youri van der Avoird, zorgexpert bij vastelastenplatform Independer legt uit hoe dit in zijn werk gaat en waar je op moet letten: “Je kunt overwegen om voor een behandeling naar een ander land te gaan. Bijvoorbeeld als je op een lange wachtlijst staat voor een behandeling in Nederland. Als EU-burger kun je hiervoor in aanmerking komen. Voor planbare zorg moet je meestal wel vooraf overleggen met je verzekeraar over de vergoeding van een behandeling in een ander land. Bij het Nationaal Contactpunt voor grensoverschrijdende zorg lees je waar je allemaal rekening mee moet houden.”